
Korzenie nieistniejącej od prawie 15 lat kultowej
amerykańskiej formacji
Nirvana sięgają roku 1983. Wtedy w położonym w
północno-zachodnich Stanach Zjednoczonych miasteczku Aberdeen, z pomocą
basisty grupy The Melvins
Buzza Osbourne'a poznali się dwaj przyszli
założyciele zespołu Nirvana.
16-letni wówczas Kurt Cobain i o dwa lata starszy
Krist Novoselic.
Dzielone przez nich zauroczenie amerykańskim punk rockiem zaowocował
powstaniem w 1985 roku duetu
Sellout, który przetrwał zaledwie kilka
miesięcy. Kolejne projekty z najróżniejszymi perkusistami w składzie
funkcjonowały do początku roku 1988, kiedy z
Chadem Channingiem jako
bębniarzem uformowała się Nirvana.
Pierwszym wydawnictwem zespołu był siedmiocalowy singiel zawierający
utwory
"Love Buzz" i
"Big Cheese", który ukazał się nakładem wytwórni
Sub Pop w roku 1988 roku. Ten sam label w czerwcu następnego roku wydał
długogrający debiut Amerykanów
"Bleach". Płyta, którą wyprodukował
odpowiedzialny za pierwsze dema grup
Jack Endino brzmiała jak próba
połączenia tradycji rocka z surowym garażowym punk rockiem
reprezentowanym wtedy przez takie grupy jak
Mudhoney czy
Pixies. I to
właśnie ci drudzy dla Nirvany wydają się być największą inspiracją.
- Pamiętam jak Nirvana cały czas wypatrywała tej nazwy - powiedział w
rozmowie z VH1 Thurston Moore, lider grupy
Sonic Youth, z którą Nirvana
odbyła w 1990 roku wspólną trasę. - Mówiłem wtedy do nich "żartujecie
sobie?". Ale oni tak na poważnie, bo kupowali bootlegi Pixies w trakcie
trasy.
W trakcie nagrywania "Bleach" do zespołu dołączył drugi gitarzysta -
Jason Everman, który był szkolnym znajomym Channinga. I choć nie zagrał
on w żadnym utworze, który trafił na "Bleach", jednak został jako jeden z
muzyków grających na albumie wymieniony. Channing tłumaczył później, że
tym gestem grupa chciała, by Jason szybko się zaaklimatyzował. Wiadomo
także, że Everman pożyczył kapeli pewną sumę pieniędzy niezbędną do
dokończenia sesji nagraniowej debiutu. W zespole nie zagrzał jednak zbyt
długo miejsca gdyż został z niego usunięty jeszcze w tym samym roku.
Rok 1990 przyniósł zmianę wydawcy. Nirvana rozwiązała umowę z Sub Pop i
za radą Kim Gordon z Sonic Youth podpisała kontrakt z dużym wydawnictwem
DGC Records. Grupa rozpoczęła też nagrywanie nowego albumu z czym
związane były liczne zmiany na stanowisku perkusisty. Z kapeli odszedł
Channing, którego na krótko zastąpił
Dale Crover z
The Melvins,
następnie Nirvana zatrudniła bębniarza
Mudhoney Dana Petersa, z którym
nagrała piosenkę
"Silver". Kilka tygodniu później za sprawą tej samej
osoby dzięki której Kurt poznał Krisa do Nirvany trafił były członek
hardcore'owej formacji
Scream -
Dave Grohl. W takim składzie Nirvana
pozostał już do samego końca.
"Nevermind" - najsłynniejszy, wydany w 1991 roku album Nirvany - został
nagrany w Viga Madison, studiu należącym do producenta. Płytę
wyprodukował
Butch Vig, ale ostatecznym miksem zajął się Andy Wallace,
współpracownik thrashmetalowej formacji Slayer. Członkowie zespołu
wielokrotnie narzekali, że brzmienie, jakie płycie nadał Wallace, było
zbyt wygładzone, mało szorstkie i jazgotliwe.
Wydawca płyty liczył, że album sprzeda się w podobnym nakładzie, co
wypuszczona na rynek również przez DGC płyta Sonic Youth "Goo", czyli
około 250 tysięcy kopii. Jednak już po dwóch miesiącach od premiery
sprzedało się 400 tysięcy egzemplarzy "Nevermind". 11 stycznia 1992
roku, deklasując "Dangerous" Michaela Jacksona, płyta trafiła na
pierwsze miejsce listy Billboardu. Do dzisiaj na całym świecie sprzedało
się około 10 milionów egzemplarzy albumu.
Wielki sukces "Nevermind" utorował drogę dla innych alternatywnych
gitarowych formacji.
Soundgarden, Mudhoney, L7, Pearl Jam, wszyscy oni
zostali zamknięci wraz z Nirvaną w stylistyce określanej jak grunge.
Nirvana okrążając glob dała liczne koncerty występując m.in. w Anglii,
Nowej Zelandii, Japonii i na Hawajach, gdzie Cobain poślubił
skandalizującą wokalistkę
Courtney Love. 18 sierpnia 1992 roku na świat
przyszło ich jedyne dziecko - córka, Frances Bean. Dużym echem odbił się
występ, jaki trio dało w trackie rozdania nagród MTV w roku 1992, w
trakcie którego Cobain zniszczył instrumenty i wszedł w otwarty konflikt
z
Axlem Rosem, liderem
Guns N' Roses.
Kolejnym wydawnictwem zespołu była kompilacja
"Intesticide", zawierająca
niepublikowane wcześniej utwory Nirvany z lat 1989-1991, oraz singiel
nagrany wspólnie z chicagowskim zespołem
The Jesus Lizard. Na opakowaniu
płyty znalazła się też napisana przez Cobaina linijka: "Jeśli jesteś
rasistą, seksistą lub homofobem, nie chcemy, żebyś kupował nasze
nagrania".
Na kolejny regularny album formacji trzeba było czekać do roku 1993.
Producentem
"In Utero" został współpracownik Pixies,
Steve Albini. W
powstawanie płyty od początku wtrącała się wytwórnia, która najpierw
wywarła na zespole nacisk by zmienił planowany tytuł krążka "I Hate
Myself And I Want To Die" na mniej drapieżny. Dużo mówiło się też o
konflikcie na linii Albini - wydawca. W ostateczności Nirvana produkcję
dzieła dokończyła ze
Scott Littem. Oficjalnie poinformowano, że z
poprzednim producentem współpracę zakończono gdyż zespół nie był
zachwycony brzmieniem, jakie krążkowi nadał Albini.
Longplay "In Utero" z miejsca trafił na pierwsze miejsce listy Bilboardu
i pokazał bardziej drapieżne i żywiołowe oblicze formacji. Dwa miesiące
później zespół nagrał w Nowym Jorku akustyczną sesję dla MTV. Wydana w
grudniu 1993 roku
"MTV Unplugged in New York” zawierała w większości
mniej popularne kompozycje z pierwszej i trzeciej płyty zespołu oraz
kilka coverów.
Od dłuższego czasu Kurt Cobain przejawiał niechęć do popularności jaką
cieszyła się Nirvana, mówiło się o jego chorobie psychicznej i
problemach z narkotykami. W trakcie odbywania europejskiej trasy
promującej "In Utero" w Rzymie wokalista trafił do szpitala w stanie
śpiączki spowodowanej pomieszaniem alkoholu i środków usypiających. Po
odzyskaniu przytomności, wrócił do USA. 5 kwietnia 1994 roku odebrał
sobie życie strzałem z pistoletu.
Śmierć Cobaina oznaczała koniec Nirvany. Grohl założył grupę
Foo
Fighters, a Novoselic powołał do życia zespoły
Sweet 75, oraz
Eyes
Adrift, obecnie jest członkiem grupy
Flipper. Po 1994 roku wydano kilka
nagrań live zespołu, płyt DVD i boksów zawierających niepublikowane
nagrania i wersje demo. W trakcie swojej krótkiej działalności Nirvana
zdobyła pięć nagród MTV, a teledysk
"Smells Like Teen Spirit" z albumu
"Nevermind" został wpisany do księgi rekordów Guinnessa jako najczęściej
emitowany w MTV Europa.
|
Single |
| Tytuł |
Wykonawca | Data wydania |
UK |
US |
Wytwórnia
[UK] |
Komentarz |
| Silver/ Dive | Nirvana | 02.1991 | 90[1] | - | No-Label MIUCT 2082 | [written by Kurt Cobain][produced by Jack Endino] |
| Smells like teen spirit/Even in his youth | Nirvana | 11.1991 | 7[130] | 6[20] | Geffen USGF 19942501 | [platinium-US][platinum-UK][written by Kurt Cobain/Nirvana][produced by Butch Vig/Nirvana] |
| Come as you are/Drain you [live] | Nirvana | 03.1992 | 9[12] | 32[18] | DGC DGCS 7 | [silver-UK][written by Nirvana][produced by Butch Vig/Nirvana] |
| Lithium/Been a son [live] | Nirvana | 07.1992 | 11[7] | 64[9] | DGC DGCS 9 | [written by Kurt Cobain/Dave Grohl/Chris Novoselic][produced by Butch Vig/Nirvana] |
| Silver (EP) | Nirvana | 12.1992 | 77[2] | - | No-Label MIUCT 2082 | [written by Kurt Cobain][produced by Jack Endino] |
| In bloom | Nirvana | 12.1992 | 28[7] | - | Geffen GFS 34 | [written by Kurt Cobain/Nirvana][produced by Butch Vig/Nirvana] |
| Puss /Oh the guilt | Jesus Lizard/Nirvana | 03.1993 | 12[2] | - | Touch & Go TG 83 | [written by Steve Albini/Jesus Lizard/Kurt Cobain/Nirvana][produced by Steve Albini/Nirvana/Barrett Jones] |
| Heart shapped box | Nirvana | 09.1993 | 5[16] | - | Geffen GFS 54 | [written by Kurt Cobain][produced by Steve Albini] |
| All apologies / Rape Me | Nirvana | 12.1993 | 32[15] | 45[22].Hot 100 Airplay Chart | Geffen GFS 66 | [written by Kurt Cobain][produced by Steve Albini] |
| About a girl/Something in the Way | Nirvana | 10.1994 | 185[1] | 22[16].Hot 100 Airplay Chart | album cut | [written by Kurt Cobain][produced by Nirvana and Scott Litt][1[1].Mainstream Rock Tracks] |
| The man who sold the world | Nirvana | 02.1995 | - | 39[12].Hot 100 Airplay Chart | album cut | [written by David Bowie][produced by Alex Coletti, Scott Litt, Nirvana] |
| Aneurysm | Nirvana | 09.1996 | - | 63[8].Hot 100 Airplay Chart | album cut | [written by Kurt Cobain, Dave Grohl, Krist Novoselic][produced by Westwood One, Andy Wallace] |
| You know you're right | Nirvana | 10.2002 | - | 45[20] | album cut | [written by Kurt Cobain][produced by Adam Kasper][1[4].Mainstream Rock Tracks] |
| Smells like freeland | Nirvana | 03.2004 | 165[1] | - | White | - |
| Lithium-Dirty funker | Nirvana | 03.2004 | 118[3] | - | White | - |
|
Albumy
|
| Tytuł |
Wykonawca | Data wydania |
UK |
US |
Wytwórnia
[UK] |
Komentarz |
| Nevermind | Nirvana | 10.1991 | 5[725] | 1[2][270] | DGC 24425 | [diamond-US][5x-platinum-UK][produced by Butch Vig/Nirvana] |
| Bleach | Nirvana | 03.1992 | 33[63] | 78[22] | Tupelo TUPCD 6 | [platinum-US][platinum-UK][produced by Jack Endino] |
| Inesticide | Nirvana | 12.1992 | 14[61] | 39[25] | Geffen GED 24504 | [platinum-US][platinum-UK][produced by Jack Endino/Dale Griffin/Miti Adhikari/Butch Vig/Steve Fisk] |
| In utero | Nirvana | 09.1993 | 1[1][185] | 1[1][94] | Geffen GED 24536 | [5x-platinum-US][platinum-UK][produced by Steve Albini] |
| MTV unplugged in New York | Nirvana | 11.1994 | 1[1][120] | 1[1][81] | Geffen GED 24727 | [5x-platinum-US][2x-platinum-UK][produced by Nirvana/Scott Litt] |
| Singles [Box] | Nirvana | 11.1995 | 101[2] | - | Geffen GED 24901 | - |
| From the Muddy Banks of the Wishkah | Nirvana | 10.1996 | 4[20] | 1[1][21] | Geffen GED 25105 | [platinum-US][gold-UK][produced by Shauna O' Brien/Diane Stata] |
| Nirvana | Nirvana | 11.2002 | 3[110] | 3[32] | Geffen 4935232 | [2x-platinum-US][3x-platinum-UK][produced by Butch Vig/Scott Litt/Steve Albini] |
| With the lights out | Nirvana | 12.2004 | 56[5] | 19[9] | Geffen 9864838 | [platinum-US][silver-UK][produced by Jack Endino/Butch Vig/Barrett Jones/Craig Montgomery/Ian Beveridge/Steve Albini] |
| Silver Side-The best of the box | Nirvana | 11.2005 | 56[3] | 21[12] | Geffen 9886718 | [produced by Jack Endino/Butch Vig/Barrett Jones/Craig Montgomery/Ian Beveridge] |
| Live at Reading | Nirvana | 11.2009 | 32[8] | 40[2] | Geffen 2720367 | [silver-UK][produced by Nirvana] |