czwartek, 13 grudnia 2018

Soundgarden

- Soundgarden jest jak dziadek - wyjaśniał gitarzysta Alice in Chains, Jerry Cantrell. - Kiedy myślę o Seattle i o tym, co się tam działo, o początkach tego wszystkiego, od raz pojawia się Soundgarden. Te ich wczesne EP-ki, koncerty, brzmienie głosu Chrisa i całego zespołu. To było niesamowite i bardzo inspirujące.

- Scena Seattle, jeśli chcecie ją tak nazywać, zaczęła się od czterech kapel - Green River, Melvins, Malfunkshun i Soundgarden - wyjaśniał Chris Cornell w wywiadzie dla magazynu "RIP".

Początki zespołu nie są jednak związane ze stanem Waszyngton, lecz... Illinois, gdzie poznali się basista Hiro Yamamoto (wówczas specjalizujący się w grze na innym instrumencie) i gitarzysta Kim Thayil. - Poznałem Hiro w Chicago - zdradził mający hinduskie korzenie muzyk na łamach "Guitar For The Practicing Musician". - Grał na wtedy na mandolinie i to ja namówiłem go, by kupił sobie bas i przeniósł się do Seattle. Powiedziałem mu: "Bas ma prawie takie same struny, co mandolina, a masz większe szanse dostać się do kapeli, grając na basie". Ponieważ chcieliśmy grać razem, zafundował sobie bas. Pokazałem mu kilka podstawowych chwytów. Upierał się, by grać palcami, a nie kostką, twierdząc, że najlepsi basiści używają właśnie placów.

Nim młodzieńcy osiedli w Seattle, najpierw zamieszkali w Olympii, ale ponieważ nie powadziło im się tam zbyt dobrze, ruszyli do późniejszej mekki stylu grunge. - Seattle jest podzielone na dwa regiony - opowiadał po latach Thayil w rozmowie z dziennikarzem pisma "Kerrang!". - Jest wschodnia strona, skąd pochodzi większość metalowych kapel, jak Queensrÿche, Sanctuary czy Fifth Angel. I jest nasza strona. Bardziej hardcore'owa i punkowa.

Na miejscu, dzieląc czas między pracę, studiowanie i granie, muzycy załapali się do zespołu The Shemps, który założył współlokator Thayila, gitarzysta Matt Dentino. Perkusistą (a dopiero później również wokalistą) kapeli został niejaki Chris Cornell. Wcześniej próbował sił w rożnych zespołach m.in. Jones Street Band, który założył z sąsiadem. - Kiedy spotkałem Chrisa po raz pierwszy, miałem wrażenie, że jest z marynarki wojennej - wspominał na łamach "Rolling Stone'a" Kim. - Miał krótkie włosy i był bardzo schludnie ubrany. Miał wspaniały głos, mimo że pracowaliśmy z gównianym materiałem. Ów materiał to covery utworów The Doors, Jimiego Hendriksa, Otisa Reddinga czy Buddy'ego Holly.

W 1984 roku The Shemps przeszli do historii. Kiedy Cornell zamieszkał z Yamamoto, narodziło się Soundgarden. - Ja byłem perkusistą, a on basistą, więc niemal byliśmy zobowiązani do tego, by założyć kapelę - wspominał Chris w rozmowie z dziennikarzem "Rolling Stone'a". Panowie przetestowali kilku gitarzystów, ostatecznie jednak Hiro ściągnął starego kumpla.

- Na początku byliśmy triem - ja grałem na perkusji, Hiro na basie, Kim ma gitarze, a ponadto razem z Hiro zajmowaliśmy się śpiewaniem - podsumowywał pierwszy okres działalności zespołu Cornell w jednym z wywiadów. - Byliśmy postpunkową kapelą, która zaczynała grać bardzo ciężko. (...) Jednoczesna gra na perkusji i śpiewanie było jednak zbyt kłopotliwe, więc znaleźliśmy perkusistę.

Początkowo był nim Scott Sundquist, a następnie Matt Cameron, wcześniej bębniący w grupie Skin Yard. Pozwoliło to Cornellowi zostać pełnoprawnym frontmanem. - Proponowaliśmy Mattowi już wcześniej, by do nas dołączył, ale zgubił nasz numer - żartował na łamach "Melody Makera" Cornell. - Tym razem pojawił się pod naszymi drzwiami z kwiatami i bombonierką. I taka jest nasza historia.

Nazwa grupy zaczerpnięta została od współczesnej rzeźby, A Sound Garden, która w 1982 roku była prezentowana w Magnuson Park w Seattle. Były to metalowe rury, które pod wpływem wijącego wiatru wydawały różne dźwięki. Jej twórcą był Doug Hollis.

Pierwszy fonograficzny ślad grupa pozostawiła po sobie na składance "Deep Six", na której znalazły się utwory obiecujących zespołów z Seattle - The Melvins, Green River, Malfunkshun, Skin Yard i The U-Men. Soundgarden dostarczyli na potrzeby wydawnictwa kawałki "Heretic", "Tears to Forget" i "All Your Lies".

Koncertowe wyczyny Soundgarden zwróciły uwagę lokalnego radiowca, Jonathana Ponemana, który bardzo chciał wydać płytę zespołu. Kim postanowił więc skontaktować go z Bruce'em Pavittem, dawnym kolegą, który założył właśnie wytwórnię Sub Pop. Pavitt wyłożył 20 tysięcy dolarów i tak zaczęła się historia jednej z najbardziej cenionych, alternatywnych firm wydawniczych.

- Z Sub Popem była zabawna historia, ponieważ znam Bruce'a Pavitta (współzałożyciela) odkąd miałem 10 lat, ponieważ pochodził z tego samego miasta, co Hiro i ja - wspominał Kim. - Chodziliśmy do jednego liceum i razem pracowaliśmy w rozgłośni radiowej. Nie byliśmy najlepszymi przyjaciółmi, ale się kumplowaliśmy. W każdym razie, był mi winny przysługę, bo spotykałem się z jego siostrą, więc podpisał z nami umowę.

Ostatecznie dla Sub Pop grupa wydała w 1987 roku singel "Hunted Down", na którego B stronie znalazł się numer "Nothing to Say" i EP-kę "Screaming Life" oraz rok później kolejną EP-kę, "Floop". Za produkcję utworów z pierwszych dwóch krążków odpowiadał nadworny producent Sub Popu, Jack Endino, który później wsławił się, pracując przy debiucie Nirvany, "Bleach". Trzecie z wydawnictw ujrzało światło dzienne już po premierze pierwszego longplaya bandu, który ukazał się jednak w barwach innej firmy.

Niestety, pomimo koleżeńskich układów z szefami, przymierzając się do wydania długogrającego debiutu Soundgarden musiała zmienić wytwórnię. - Uwielbialiśmy Sub Pop, ale mieli bardzo słabą dystrybucję i bardzo mało kasy - tłumaczył Kim w magazynie "Raw". - Kiedy nakład naszego wcześniejszego krążka skończył się, nie mieli za co dotłoczyć kolejnych. Rozmawialiśmy z SST Records, która miała w katalogu nieźle radzące sobie zespoły Saint Vitus, Screaming Trees czy Das Damen. Sprawa była prosta - mieli pieniądze i dystrybucję.

Małe wydawnictwa sprawiły, że kapelą ze Seattle zaczęli interesować się również fonograficzni giganci - Geffen, Capitol, Epic czy A&M. Chociaż na stół trafiały czeki z wieloma zerami, zespół nie był jeszcze zainteresowany współpracą. - Nie chcieliśmy angażować się w czyjąś grę - wyjaśniał na łamach "Chicago Tribune" gitarzysta. - Najpierw chcieliśmy sami poznać ten przemysł. Nie chcieliśmy zostać do niego wciągnięci.

Długogrający debiut formacji, "Ultramega OK", ukazał się ostatecznie nakładem SST Records. - Większość wytwórni była bardzo rozczarowana, tylko A&M uznało, że dobrze robimy - kontynuował Kim. - Pewnie dlatego później podpisaliśmy kontrakt właśnie z nimi.

Materiał na "Ultramega OK" powstawał w studiu Dogfish Sound w Newberg, w stanie Oregon. Tym razem za konsolą zasiadł Drew Canulette, wspomagający wcześniej podczas sesji m.in. Black Flag. Niestety, pomimo dobrego CV producenta, rezultat rozczarował muzyków. - Zasugerowało go SST, bo miało z nim dobry układ - żalił się później wokalista w wywiadzie dla brytyjskiego "Kerranga!". - Żałuję, bo to powinna być jedna z naszych najlepszych płyt, tymczasem spowolniła bieg naszej kariery, bo nie brzmieliśmy jak my.

Pomimo niezadowolenia, grupie udało się przebić poza Seattle, a płyta zdobyła nawet nominację do Grammy w kategorii najlepsze metalowe wykonanie, przegrywając ostatecznie z Metallicą.

Zespół zdobył więc upragnione doświadczenie i uznał, że już czas przenieść się do dużego wydawcy. We wrześniu 1988 roku Amerykanie podpisali więc umowę z firmą, która od początku robiła na nich najlepsze wrażenie, A&M Records. Do współpracy tym razem zaangażowali producenta ze Seattle, Terry'ego Date'a, który wybrał na sesję lokalne studio London Bridge. Płyta "Louder Than Love", którą jeden z amerykańskich dziennikarzy przyrównał do startu Boeinga 747, ukazała się w wrześniu 1989 roku.

W utworach wyraźnie słuchać było inspiracje Led Zeppelin i Black Sabbath, co sprawiło, że grupę kojarzono ze sceną metalową, która w latach 80. rozkwitała w Kalifornii. Panowie mieli jednak swoje zdanie na ten temat. - Byliśmy pod większym wpływem sceny alternatywnej z Waszyngtonu, niż czegokolwiek, co pochodziło z Los Angeles - tłumaczył gitarzysta. - Kiedykolwiek tylko grupy pokroju Sonic Youth, Minor Threat, Big Black z Chicago, The Butthole Surferes z Teksasu czy Black Flag przyjeżdżały na koncerty, wszyscy miejscowi muzycy przychodzili je zobaczyć.

- Byliśmy punkową kapelą z długimi włosami - wyjaśniał z kolei w rozmowie z "Chicago Tribune". - Graliśmy z punkową postawą, ale muzyka była wolniejsza, bardziej transowa.

Jeszcze lepiej styl Soundgarden opisał Cameron w rozmowie z dziennikarzem "Kerranga!". - To powolny, seksowny groove, ale z mnóstwem sprzężonych gitar i prostym, rockowym brzmieniem, z tym, że granym z nieco innym podejściem - wyjaśniał bębniarz.

Muzycy powoływali się również na inspiracje Killing Joke, Bauhaus, ale i MC5 oraz The Stooges czy New York Dolls.

Pomimo dobrych recenzji, z uwagi na słabą dystrybucję longplay "Louder Than Love", rozszedł się zaledwie w nakładzie 180 tysięcy egzemplarzy. Tym razem problemem nie była tylko wytwórnia (która przejęta przez PolyGram nie przyłożyła się nadto do promocji), lecz także sklepy, które z uwagi na zawarte na płycie utwory "Hands All Over" (z tekstem "you're gonna kill your mother") oraz "Big Dumb Sex" (w którym 36 razy pada słowo "fuck") nie zawsze dopuszczały "Louder Than Love" do sprzedaży.

Tuż po zakończeniu sesji, szeregi grupy opuścił Hiro, który zapragnął uzyskać dyplom z fizyki. - Znudziło mu się bycie muzykiem, nie lubił koncertować - wyznał frontman w rozmowie z "Sounds". - Coraz mniej wnosił do zespołu. Coraz gorzej radził sobie z presją. Chciał wrócić do szkoły i skończyć studia z fizyki. Wybrał dziwny moment, by odejść, bo właśnie zaczynało nam się dobrze układać. Mieliśmy budżet na trasy. Nie musieliśmy już dźwigać wzmacniaczy ani przemierzać wielkich odległości w furgonetce.

Pierwszym zastępcą był Jason Everman, który wcześniej grał w Nirvanie. Nie zagrzał on jednak długo miejsca, bo chociaż nowi koledzy doceniali jego umiejętności muzyczne, nie znaleźli nici porozumienia na poziomie personalnym. Z Soundgarden nagrał zaledwie jeden numer - cover kawałka "Come Together" z repertuaru The Beatles, który trafił na brytyjskie wydanie singla "Hands All Over". - Widziałem Nirvanę z Evermanem, a później Soundgarden też z nim w składzie - wyjawił DJ stacji KCMU, Mark Iverson. - A potem odszedł. Musi być największym pechowcem w tym biznesie.

Ostatecznie do składu dołączył Ben Shepherd. - To był kreatywny i emocjonalny zastrzyk, którego tak potrzebowaliśmy - cytował gitarzystę Greg Prato w książce "Grunge Is Dead". - To była ta iskra, której nam brakowało. Czuliśmy się jak drużyna, jak bracia.

Z nowym muzykiem, zespół najpierw zarejestrował dwa utwory - "A Thousand Years Wide" oraz "H.I.V. Baby", które trafiły na kompilację "Sub Pop Singles Club" (październik 1990).

W tym samym mniej więcej czasie, kwartet rozpoczął prace nad trzecim długogrającym dziełem. Panowie ponownie postanowili skorzystać z usług Date'a. Nagrania odbywały się Bear Creek Studios w Woodinville (nieopodal Seattle), a także w Los Angeles. - Wtedy, zarówno rzeczy, które ja robiłem, jak i ich muzyka, nie były prezentowane w radiu - wspominał producent. - Nikt nie brał tego poważnie. Dało nam to ogromną wolność artystyczną. Mogliśmy robić, co tylko chcieliśmy. Nie miałem żadnych oczekiwań, wiedziałem jednak, że to dobra płyta.

Longplay zatytułowany "Badmotorfinger" ukazał się w październiku 1991 roku. Zestaw promowały single "Jesus Christ Pose", a następnie "Outshined" i "Rusty Cage". Do wszystkich powstały klipy, które MTV umieściło na playliście. - Ten album brzmiał znacznie mroczniej - czytamy wypowiedź Camerona w "Grunge is Dead". - Osiągnęliśmy cięższe brzmienie gitar, a Ron St. Germain zajął się miksami. Zrobił mnóstwo płyt, które lubimy jak chociażby - "I Against" Bad Brains. Bębny są więc trochę suche, a bas naprawdę głośny, co dało naprawdę fajny efekt. Materiał sporo się różni od "Louder Than Love".

Longplay otrzymał znakomite recenzję i w ciągu pół roku osiągnął sprzedaż rzędu pół miliona egzemplarzy. Nie był to jednak superhit. Album nie miał szans z wydanym w tym samym czasie przełomowym "Nevermind" Nirvany. Muzycy Soundgarden się jednak nie zrażali.

- Zawsze powtarzaliśmy, że chodzi nam o długowieczność - komentował gitarzysta. - Kto dziś, na przykład, kupuje płyty Petera Framptona, podczas gdy ludzie nadal kupują Pink Floyd i Led Zeppelin. Mamy już złotą płytę. Wszystko jest tylko kwestią czasu.

"Nevermind" co prawda nigdy nie udało się przeskoczyć, ale w styczniu 1993 roku "Badmotorfinger" dotarł do platynowego pułapu.

Nieco ponad miesiąc wcześniej ukazał się album "Ten" Pearl Jam. Tym samym najpopularniejszym słowem w muzycznych mediach stało się "grunge". Jego geneza użycia w stosunku do sceny Seattle do dziś jest niejasna, i tak naprawdę nie wiadomo, kto - według niektórych źródeł Jack Endino, acz on sam nie jest tego taki pewny - użył go w takim kontekście po raz pierwszy (dosłownie grunge oznacza brudny, niechlujny). Sami zainteresowani podchodzili jednak do szufladki "grunge" z dużą rezerwą, podkreślając różnice dzielące zespoły kojarzone z nurtem. - To angielskie słowo - przekonywał Cornell. - Pierwszy raz usłyszeliśmy je, gdy Mudhoney zaczęli stawać się popularni w Anglii. W Stanach też po raz pierwszy zobaczyłem je w angielskiej gazecie. To nie jest tak, że Pearl Jam robi to samo, co my. "Jeremy" nie przypomina niczego, co myśmy nagrali. Różni się od nas tak samo, jak Nirvana.

- Jedyne, co mnie naprawdę irytuje - wyznał kiedyś perkusista, Matt Cameron. - To fakt, że ludzie patrzą na zespoły z Seattle w oderwaniu od chronologii. My byliśmy jednymi z pierwszych, którzy podpisali kontrakt z dużą wytwórnią płytową - którzy wyszli z tej zdumiewająco urodzajnej w talenty sceny, jaka osiągnęła swój punkt kulminacyjny około 1986-1987 roku. Staliśmy się czymś w rodzaju świnek doświadczalnych torujących drogę innym zespołom.

Poczucie "krzywdy" pozostało zresztą w muzyku nawet po latach. - Bardzo bym chciał, byśmy się znów spotkali w studiu - przyznał bębniarz po reaktywacji w 2010 roku. - Dawniej cała uwaga skupiona była na Pearl Jam i Nirvanie, chcemy sobie to teraz odbić.

Wróćmy jednak do lat 90. Pojawiło się "Badmotorfinger", które trzeba było promować na żywo. W miesiącu, w którym ukazał się krążek, Soundgarden wyruszyło w trasę u boku... Guns N' Roses oraz Skid Row, co niekoniecznie zostało dobrze odebrane. Przyjęcie tych ofert, wydawało się jednak muzykom konieczne. - Przez trasę z Guns N' Roses odsunęliśmy od siebie część publiczności Sub Popu/punk rocka/indie - czytamy wyjaśnienie Thayila w "Grunge Is Dead". - Uznali, że przeszliśmy na drugą stronę. Z kim jednak w tym czasie mieliśmy koncertować? Kiedy podpisywaliśmy umowę z GN'R, Nirvana jeszcze nie była gwiazdą. Z kim w tym gatunku, mogliśmy jechać i odwiedzić miasta, w których sami nie moglibyśmy zagrać? Sami nie byliśmy na tyle wielcy, by wystąpić w Omaha. Może dałoby radę, w mniejszym klubie, ale promotorzy nie chcieli ryzykować. To była dla nas szansa, by zagrać przed dużą publicznością.

Koncerty z Gunsami kwartet powtórzył później jeszcze w Europie, gdzie drugim otwierającym zespołem było Faith No More.

Decyzja przyniosła pożądane efekty. Płyta sprzedawała się dobrze i w kwietniu 1992 roku, Soundgarden wyruszyło w pierwsze amerykańskie tournée w roli headlinera. W lipcu natomiast pojawili się na objazdowym festiwalu Lollapalooza, gdzie grali u boku Pearl Jam czy Red Hot Chili Peppers. - To była nasza zapłata, za koncerty z tymi dziwnymi heavymetalowymi bandami, z którymi nie mieliśmy nic wspólnego - wyjaśniał Cameron. - Na Lollapaloozie, byliśmy znów ze swoimi przyjaciółmi.

Po wypełnieniu koncertowych zobowiązań, zespół wziął się za prace nad nowym materiałem. W międzyczasie, zaliczyli jednak filmowy epizod. Soundgarden, podobnie jak Pearl Jam i Alice in Chains, wzięli udział w fabularnej produkcji Camerona Crowe'a - To słodka opowieść typu chłopiec spotyka dziewczynę - wyjaśniali muzycy na łamach "Metal Hammera". - Nosi tytuł "Samotnicy" ("Singles") i jest kręcony tu, w Seattle. Mamy w nim małą rolę, gramy kapelę występującą w klubie, więc się za bardzo nie wysilamy aktorsko. (gwoli ścisłości, dodatkową, epizodyczną rolę otrzymał sam Cornell).

Zespół wykonał w filmie premierowy numer "Birth Ritual". W obrazie wybrzmiała ponadto solowa piosenka Chrisa "Seasons"" - obydwie trafił później na soundtrack wydany w czerwcu 1992.

Udział w dziele Crowe'a w pewien sposób przyczynił do powstania jednego z największych przebojów Soundgarden, "Spoonman". - Jeff Ament (basista Pearl Jam) pracował na planie jako scenograf - wspominała Susan Silver, menedżerka Soundgarden i żona frontmana. - W pokoju Cliffa Ponciera było mnóstwo kaset, w tym jego demo. Jeff był tak dokładny, że napisał na kasecie wymyślone tytuły piosenek, choć na filmie kompletnie tego nie widać. Kiedy Chris pojawił się na planie i zobaczył tę kasetę, do tytułów dopisał prawdziwe piosenki i nagrał je. Wziął okładkę, którą zrobił Jeff, a zaprzyjaźniony pracownik A&M wytłoczył mu tysiąc kopii. Zrobił to jako prezent, dla Crowe'a, resztę rozdał między znajomych. Były tam "Fluttergirl", "Spoonman", "No One But You", "Missing" i chyba jeszcze jeden numer.

Rzeczony "Spoonman" w zmienionej wersji trafił później na longplay "Superunknown".

- Kiedy zaczęliśmy przygotowywać "Superunknown", "Badmotorfinger" zdążyło się już pokryć złotem, więc oczekiwania wobec kolejnej płyty większe - wyjaśniał bębniarz. - Byliśmy jednak w szczytowej formie. Wszystkie działa naładowane - pisaliśmy naprawdę fajne kawałki i naprawdę dobrze je wykonywaliśmy.

Nagrania odbywały się w Bad Animals Studio w Seattle. Do roli producenta, firma zatrudniła Michaela Beinhorna, który zasłynął dzięki płytom Red Hot Chili Peppers. Okazał się on jednak bardzo wymagający (odpowiednie ustawienie gitary potrafiło zająć kilka dni). - Świetnie i bezproblemowo pracowało się z nim z menedżerskiej perspektywy - wyjaśniała żona Cornella. - Natomiast żaden muzyk nie wspominał tego doświadczenia dobrze. Sesje z nim należały do zbyt przyjemnych, ale do diabła, nagrywał naprawdę świetne płyty.

Proces okazał się jednak tak męczący, że ostateczny miks zlecono Brendanowi O'Brienowi ("4th of July" zmiksował jeszcze Beinhorn). - Wiedzieliśmy, że mamy dobry album, ale mieliśmy już tego dosyć, przestało nam zależeć - przypominał Matt. - I wtedy pojawił się bezproblemowy Brendan. Zajęło mu to półtora tygodnia, może dwa. Pracował zupełnie inaczej niż my, po prostu załatwiał sprawę. Kiedy wzięliśmy gotowy materiał do domu i go posłuchaliśmy, wiedzieliśmy, że mamy bardzo dobrą płytę.

Longplay "Superunknown" pojawił się w sprzedaży w marcu 1994 roku. - Wziąłem to z kasety wideo pod tytułem "Superclown" - wyjaśniał genezę tytułu wokalista. - Spojrzałem na nią, nie wiedząc co to jest i przeczytałem "Superunknown". Później zacząłem się zastanawiać nad tym przekręconym tytułem. Był dziwny i potężny.

Utworem poprzedzającym zestaw był podrasowany "Spoonman", który przy okazji "Samotników" był numerem akustycznym, a na płycie skończył z hałasującymi gitarami i szalejącymi perkusjonaliami. Tym razem nikt i nic nie przeszkodziło w sukcesie. Album zadebiutował na szczycie zestawienia Billboardu i na pniu rozszedł się w nakładzie ponad miliona egzemplarzy. Ostatecznie, wynik ten udało się pomnożyć 5 razy. W 2003 roku, dzieło znalazło się na 336. pozycji listy 500 najważniejszych albumów wszech czasów sporządzonej przez magazyn "Rolling Stone". Z płyty wykrojono łącznie 5 singli, z których największym hitem okazała się ballada "Black Hole Sun", wspomagana przez apokaliptyczno-psychodeliczny teledysk. Za reżyserię klipu odpowiadał Howard Greenhalgh.

Zgodnie z rockandrollowym "prawem", premierze płyty musiały towarzyszyć koncerty. - To była nasza pierwsza trasa z prawdziwego zdarzenia - można przeczytać wspomnienia Camerona w "Grunge Is Dead". - Mieliśmy produkcję, nagłośnienie, oświetlenie i graliśmy wszędzie. Przez większą część była niezła zabawa, ale potem Kurt umarł i wszystko zaczęło się psuć.

- Nie wydaje mi się, żeby były jakieś spięcia personalne, te pojawiły się później, ale chyba w wyniku stresu związanego z byciem w drodze, przestaliśmy się dogadywać - podobnie pamiętał tamte chwile Kim. - Nasz ostatni show na Memorial Stadium w Seattle był naprawdę słaby. Chris miał problemy z głosem, a po koncercie po prostu wsiadł do samochodu i odjechał.

Zespół zrobił sobie kilka miesięcy przerwy i zaczął prace nad nowym materiałem. W pierwszym rzucie powstały kawałki "Blind Dogs" i "Kyle Petty (Son of Richard)", które znalazły się odpowiednio na soundtracku do "Basketball Diaries" i składance "Home Alive - The Art of Self Defense".

W końcu panowie zamknęli się w studiu należącym do Stone'a Gossarda. - To był mój pomysł, by nagrywać w Litho z Adamem Kasperem, bo ostatnio sytuacja w zespole była napięta - wyjaśniał Cameron. - Ci wielcy producenci, to nie była nasza bajka. Wróciliśmy więc w do domowego sposobu nagrywania, z naszym kumplem, Adamem. Było dobrze, ale nie wszystkim chodziło o to samo. Próbowałem innych zmotywować, ale jak ktoś nie ma ochoty współpracować, do niczego go nie zmusisz. Ta sesja nie sprawiała nam przyjemności.

Mając za sobą pewien etap prac, zespół wyruszył w letnią trasę po Europie. Zmiana otoczenia niewiele pomogła. - Wróciliśmy i Chris zaczął pracować nad jakimiś demami, ja też - wspominał gitarzysta. - W pewnym momencie okazało się jednak, że to, co uważałem za etap pre-produkcji, okazało się zasadniczą produkcją, a wersje demo, gotowym materiałem. Totalny brak porozumienia.

Piąty longplay Soundgarden opatrzono tytułem "Down the Upside". Miksów dokonano w znanych już grupie Bad Animals Studios w Seattle. - To było 6 długich miesięcy - wyznał Kasper. - (...) Mieliśmy bardzo dużo kawałków, bo każdy z chłopaków coś pisał. To były jeszcze czasy przed Pro Tools, więc pracowało się w zupełnie inny sposób. Teraz można trzymać wszystkie wersje do ostatniej chwili, my pracowaliśmy analogowo, a wtedy tak się nie da.

Longplay ukazał się w maju 1996 roku i w porównaniu z poprzednikiem, nie okazał się sukcesem komercyjnym (w USA sprzedał się zaledwie milion). Sami muzycy nie byli do końca przekonani, co do jakości materiału. - Nie byłem zadowolony i sądzę, że Chris też nie był - przytoczył wypowiedź gitarzysty Prato. - Z takimi odczuciami ruszyliśmy w trasę. Może gdybym był bardziej szczery, zaczął dyskutować, sprawy potoczyły się inaczej.

Podobnie to widział perkusista. - Sesje były mordęgą - tłumaczył Cameron. - A kiedy zaczęliśmy koncertować, zaczęło się robić coraz gorzej. Po prostu okropnie. Dużo picia, złych klimatów, gwiazdorskiego pieprzenia. Zacząłem się zastanawiać, jak się z tego wyplatać. Ben nie był w stanie zagrać jednego koncertu, nie wyładowując agresji. Tu już w ogóle nie chodziło o muzykę.

Shepherd rzeczywiście zachowywał się źle, co w dużym stopniu wynikało z ilości wypijanego alkoholu. Czara goryczy przelała się w lutym 1997 roku w Honolulu, kiedy basista zdewastował wzmacniacz i zszedł ze sceny przed końcem koncertu. W jego ślady poszedł gitarzysta, show we dwóch musieli skończyć Cornell i Cameron. Po powrocie do Seattle podjęto decyzję o zakończeniu działalności zespołu. - Chris robił co tylko mógł, by odbudować porozumienie między nami - komentował już po rozpadzie Thayil. - Wcześniej był w tym beznadziejny, ale na tej trasie naprawdę wziął na siebie rolę przywódcy. Starał się z całych sił, by nas połączyć i podziwiam go za to. To chyba jednak było za mało i za późno. Nie widziałem rozpadającego się zespołu, tylko to, że Ben i ja byliśmy nieszczęśliwi. Matt zresztą też. Prawdopodobnie dlatego Chris wziął na siebie rolę przywódcy i próbował nas połączyć, bo widział, że nie jesteśmy zadowoleni. Wykazał się dużą odwagą, ale jak już powiedziałem - to było za mało i za późno.

8 kwietnia 1997 roku wystosowano oficjalny komunikat: "Po 12 latach członkowie Soundgarden zgodnie i wspólnie zdecydowali o rozwiązaniu zespołu, by zająć się innymi sprawami".

- Nie było między nimi nienawiści - tłumaczyła później menedżerka. - To był po prostu dysfunkcyjny związek. Żyli ze sobą, ale już ze sobą nie rozmawiali. (...) Byli nieszczęśliwi, mieli swoje problemy, ale nikt nic nie mówił. Zaczęło się więc psuć od środka.

Zwieńczeniem była wydana przez wytwórnię kompilacją "A-Sides", która ukazała się w listopadzie 1997 roku.

Po zakończeniu działalności Soundgarden, muzycy poszli swoimi drogami. Thayil współpracował z Dave'em Grohlem (w ramach projektu Probot) oraz zespołami SunnO))) i Boris. Shepherd wziął udział w Desert Sessions Josha Homme'a, grał też z Markiem Laneganem i wydał drugą płytę swego pobocznego projektu Hater. Cornell natomiast w 2001 roku połączył siły z członkami Rage Against the Machine tworząc supergrupę Audioslave, z którą nagrał 3 płyty. Prowadził też samodzielną karierę. W 1999 roku wydał solowy debiut "Euphoria Morning". Kolejny - "Carry On" - ukazał się dopiero w 2007 roku. W 2008 roku napisał piosenkę przewodnią do filmu o przygodach Jamesa Bonda, "Casino Royal". Numer nosił tytuł "You Know My Name". Największe zamieszanie wywołał jednak trzecim krążkiem, "Scream", który nagrał z hiphopowym producentem Timbalandem, który wcześniej pracował z Missy Elliott, Justinem Timberlakiem czy Nelly Furtado.

Przez długie lata muzycy z góry przekreślali możliwość reaktywacji. W marcu 2009 roku trzy czwarte Soundgarden (bez Chrisa Cornella) wystąpiło razem podczas jednej z imprez Toma Morello w ramach Justice Tour. - Od dawna nie byłem tak podekscytowany - zachwycał się na scenie gitarzysta Rage Against The Machine. - Czuję się, jakbym wygrał na loterii. Proszę państwa, oto Kim Thayil, Ben Shepherd, Matt Cameron i Tad Doyle jako Tadgarden. Panowie wykonali z pomocą Morello "Spoonman" a także "Nothing to Say" i "Hunted Down". - Szkoda, że mnie tam nie było - skomentował później Cornell. - Gdybym był, pewnie wskoczyłbym na scenę.

Dość niespodziewanie, 1 stycznia 2010 roku, pojawiło się oświadczenie.

- 12-letnia przerwa się skończyła - można było przeczytać w komunikacie wokalisty, Chrisa Cornella na serwisie Twitter. - Czas wziąć się za sesję. Rycerze dźwiękowego stołu wracają. Ta sama wiadomość pojawiła się na profilu Pearl Jam, której obecnym perkusistą był Matt Cameron.

Zespół nie przedstawił oficjalnych planów, ale stopniowo pozwalał fanom oswajać się z powrotem.

16 kwietnia 2010 roku, Chris Cornell, Kim Thayil, Ben Shepherd i Matt Cameron pojawili się na scenie Showbox Theater w Seattle jako Nudedragons, by po raz pierwszy od 12 lat zagrać wspólny koncert (informacja o występie podana została dzień wcześniej, bilety rozeszły się w 15 minut). Nagrania z koncertu zostały później umieszczone na YouTube.

W sierpniu kwartet wystąpił na festiwalu Lollapalooza (już stacjonarnym) oraz poprzedzającym go rozgrzewającym występie w Chicago.

Na 28 września 2010 roku zapowiedziano kompilacyjne wydawnictwo "Telephantasm". Na zestaw złożyły się przeboje znane z albumów, rarytasy wydane na EP-kach i nagrania koncertowe. Całość uzupełnił niepublikowany dotąd numer "Black Rain", pochodzący z sesji do longplaya "Badmotorfinger".

Kompilacja jednocześnie została udostępniona w "Guitar Hero 6", co sprawiło, że na tydzień przed premierą pokryła się platyną, ponieważ wydawca gry - Activision - zamówił milion kopii.

Jesienią zespół był muzycznym gościem programu "Conan", co oznaczało pierwszy telewizyjny występ od 13 lat.

- Sama myśl o powrocie wydawała mi się dziwna - wyjaśniał frontman podczas jednego z wywiadów w 2010 roku. - W końcu oficjalnie rozwiązaliśmy zespół. Teraz jednak nie czuję jakbyśmy się rozstali i wrócili. Ciężko to wyjaśnić, ale mam raczej wrażenie, jakbyśmy po prostu zrobili sobie długą przerwę. Wydaje mi się, że cały czas byłem w zespole.

Single
Tytuł WykonawcaData wydania UK US Wytwórnia
[UK]
Komentarz
Hands All OverSoundgarden04.199082[2]-A&M AMCD 560[written by Chris Cornell, Kim Thayil][produced by Terry Date, Soundgarden]
Loud LoveSoundgarden07.199087[2]-A&M AM 574[written by Chris Cornell][produced by Terry Date, Soundgarden]
Jesus Christ PoseSoundgarden04.199230[3]-A&M AM 862[written by Soundgarden][produced by Terry Date, Soundgarden]
Rusty CageSoundgarden06.199241[1]-A&M AM 874[written by Chris Cornell][produced by Terry Date, Soundgarden]
OutshinedSoundgarden11.199250[2]-A&M AM 0102[written by Chris Cornell][produced by Terry Date, Soundgarden]
SpoonmanSoundgarden02.199420[4]-A&M 5805392[written by Chris Cornell][produced by Michael Beinhorn/Soundgarden]
The Day I Tried to LiveSoundgarden04.199442[2]-A&M 5805952[written by Chris Cornell][produced by Michael Beinhorn/Soundgarden]
Black Hole SunSoundgarden08.199412[6]-A&M 5807532[silver-UK][written by Chris Cornell][produced by Michael Beinhorn/Soundgarden]
Fell on Black DaysSoundgarden01.199524[6]-A&M 5809452[written by Chris Cornell][produced by Michael Beinhorn/Soundgarden]
Pretty NooseSoundgarden05.199614[12]-A&M 5816202[written by Chris Cornell][produced by Soundgarden/Adam Kasper]
Burden in My HandSoundgarden09.199633[4]-A&M 5818542[written by Chris Cornell][produced by Soundgarden/Adam Kasper]
Blow Up the Outside WorldSoundgarden12.199640[6]-A&M 5819862[written by Chris Cornell][produced by Soundgarden/Adam Kasper]
Black RainSoundgarden08.2010109[1]96[1]A&M [written by K.Thayil/B.Shepherd/Chris Cornell][produced by Soundgarden]
Live to RiseSoundgarden05.2012-110[4]A&M [written by Chris Cornell]

Albumy
Tytuł WykonawcaData wydania UK US Wytwórnia
[UK]
Komentarz
Louder Than LoveSoundgarden01.1990-108[16]A&M 5252[produced by Terry Date,Soundgarden]
BadmotorfingerSoundgarden04.199239[2]39[58]A&M 5374[2x-platinum-US][silver-UK][produced by Terry Date,Soundgarden]
SuperunknownSoundgarden03.19944[44]1[1][75]A&M 540 198[5x-platinum-US][gold-UK][produced by Michael Beinhorn/Soundgarden]
Down on the UpsideSoundgarden06.19967[11]2[43]A&M 540 526[platinum-US][silver-UK][produced by Adam Kasper/Soundgarden]
A-SidesSoundgarden11.199790[1]63[11]A&M 540 833[silver-UK][produced by Michael Beinhorn, Drew Canulette, Terry Date, Jack Endino, Adam Kasper, Soundgarden]
TelephantasmSoundgarden10.201083[2]24[5]Polydor 2744216 [UK][platinum-US][produced by Michael Beinhorn, Drew Canulette, Terry Date, Jack Endino, Adam Kasper, Soundgarden]
Live on I-5Soundgarden04.2011130[1]47[1]A&M 15268[produced by Adam Kasper]
King AnimalSoundgarden11.201221[5]5[13]A&M 17717[produced by Adam Kasper/Soundgarden]



Ice-T

Ice T, właśc. Tracy Morrow (ur. 16.02.1958r, Newark, New Jersey, USA).

Pierwszy raper ze Wschodniego Wybrzeża, którego twórczość spotkała się z uznaniem na zachodzie Stanów. Kontrowersyjna sztuka pioniera gangsta rapu stworzyła podstawy artystyczne dla wielu innych twardych emce. W ciągu kilkunastu lat aktywności na scenie Ice-T uzyskał nie tylko status żywej legendy rapu, ale także szanowanego aktora.

Ice-T urodził się 16 lutego 1958 r. w Newark (stan New Jersey) na Wschodnim Wybrzeżu. Gdy miał zaledwie kilka lat, oboje jego rodziców zginęło w wypadku samochodowym. Następnie przeniósł się wraz z wychowującą go ciocią do Los Angeles, gdzie odkrył poezję awangardowego twórcy o pseudonimie Iceberg Slim. Morrow, całkowicie zafascynowany dokonaniami ulicznego poety, przyjął na jego cześć przydomek i zaczął tworzyć własne teksty, które następnie rapował. Na początku lat 80-tych wydał kilka dwunastocalowych singli, na których powoli kształtował własny styl wyrazu. Dzięki często granym koncertom, Ice-T został zauważony przez reżyserów niskobudżetowych filmów hiphopo-wych, co zaowocowało otrzymaniem małych ról w obrazach „Rappin”’ (reż. Joel Silberg, 1985), -Breakin' (reż. Joel Silberg, 1984) i „Breakin’ II: Electric Boogaloo" (reż. Joel Silberg, 1984). 
 Na początku kariery Ice współpracował z lokalnymi twórcami popularnego electro-hopu -z Los Angeles, jak np. Egyptian Lover. Tracy nie odnalazł się jednak w tanecznych klimatach electro i w solowej twórczości skłonił się ku ostrzejszym brzmieniom. Singiel „Dog N The Wax” (1986), silnie inspirowany twórczością  Run-D.M.C., na stronie B miał utwór „Six In The Morfin'”, stanowiący pierwszoosobową opowieść z życią uciekającego przed policją przestępcy. Kawałek ten, jak i wcześniejsze nagrania Morowa, uważane są obecnie za utwory, które przyczyniły się do stworzenia podwalin nurtu gangsta rap, spopularyzowanego następnie przez takie grupy, jak chociażby -  N.W.A. i  Above The Law.

Ice-T nawiązał w połowie lat 80-tych współpracę z producentem o pseudonimie Afrika Islam   i DJ'em Aladdinem, z którymi wspólnie nagrał debiut „Rhyme Pays” (1987), wydany w wytwórni Sire Records. Pierwszy album z Zachodniego Wybrzeża, na którym pojawił się hardcore rap, szybko rozszedł się w złotym nakładzie i rozpoczął właściwie wieloletnią karierę Ice-T. Artysta niebawem nagrał „Colors”, tytułowy utwór do filmu „Barwy” (reż. Dennis Hopper, 1988). Klasyczne
dziś nagranie, brutalnie opisujące miejską rzeczywistość, potwierdziło ważną pozycję twórcy na lokalnej scenie. Kolejnym krokiem było założenie przez Morrowa wytwórni Rhyme Sindicate, której dystrybucji podjęła się oficyna Sire/Warner. Wydany w niej drugi solowy krążek -okryty złotem „Power” z 1988r - zawierał znacznie więcej bezkompromisowych opowieści o brudnym życiu na ulicach, które Ice-T dobrze znał z doświadczenia. W bardzo szczegółowo opowiadanych historiach Tracy wcielał się w postaci morderców, gangsterów i alfonsów, przez co teksty rapera brzmiały bardzo wiarygodnie, ale jednocześnie wywołały wielkie kontrowersje. Wiele konserwatywnych organizacji nie zrozumiało, że dosadny storytelling Ice’a nie gloryfikuje przestępczego trybu życia, lecz przedstawia po prostu jego ciemne strony. Odpowiedzią rapera na liczne ataki był album „Iceberg Slim: The Iceberg/Freedom Of Speech... Just Watch What You Say” (1989), w pełni poświęcony kwestii wolności słowa w sztuce. Wydawnictwo ukazało się równocześnie z książką o tym samym tytule. W dziele tym Ice-T dokładnie opisał swoje wyobrażenie o funkcjonowaniu mechanizmów władzy, które przywołało na myśl Orwellowską wizję całkowitego podporządkowania jednostki rządzącym. Inteligentna i mocna krytyka wyrażona przez Ice-T uczyniła z rapera gwiazdę szerokiego formatu, przynosząc mu zarazem trzeci złoty album w karierze („Rhyme Pays” zdobył to odznaczenie w 1991). Raper o wyrazistych poglądach politycznych odbył serię wykładów na prestiżowych amerykańskich uczelniach, podczas których poruszał problematyczną tematykę Pierwszej Poprawki do Konstytucji, czyli wolności słowa.

Na początku lat 90-tych Tracy silnie zaangażował się w karierę aktorską. Pierwszym ważnym filmem z jego udziałem był obraz typu blaxploitation „New Jack City” (reż. Mario Van Peebles, 1991), na którego ścieżce znalazł się nagrodzony nagrodą Grammy solowy utwór Ice’a „New Jack Hustler”. Nagranie pojawiło się również na czwartym albumie artysty - „O.G. Original Gangster” z 1994. Krążek przeszedł do historii jako jeden z największych klasyków gangsta rapu. W szczytowym momencie kariery Ice stworzył spójną płytę, łączącą szokujący storytelling o przestępczej tematyce, poważny komentarz społeczno-polityczny, buntownicze manifesty przeciwko władzy, przestrzegające opowieści  i portrety psychologiczne osób żyjących na bakier z prawem. Złoty majstersztyk gatunku zawierał ostre beaty z funkowym zabarwieniem, które pogłębiały ponurą wizję życia, przedstawioną w tekstach.

„Body Count”, tytuł jednego z utworów znajdujących się na „O.G. Original Gangster”, posłużył raperowi jako nazwa dla nowozałożonej grupy metalowej. O ile trzy płyty w dorobku zespołu („Body Count” z 1992, „Born Dead" z 1994 i „Violent Demise: The Last Days” z 1997) nie wniosły wiele do ostrego rocka, to twórczość Body Count wywołała liczne protesty na tle wolności słowa. Najbardziej kontrowersyjny kawałek grupy - „Cop Killer” - to pierwszoosobowa opowieść o czarnoskórym mordercy, który przemierza ulice Los Angeles i zabija policjantów mszcząc się za zabójstwo Rodneya Kinga, brutalnie zamordowanego przez policję Afroamerykanina. Szokujący utwór z debiutu zespołu spotkał się z krytyką niezliczonej ilości organizacji społecznych (głównie zrzeszających policjantów) oraz nawet samego prezydenta George'a Busha. Ostatecznie kawałek został wycofany z albumu, a kontrowersje związane z nagraniem pozbawiły Morrowa kontraktu dystrybucyjnego z gigantem Warner Records.

Piąty autorski krążek Oryginalnego Gangstera, „Home Invasion”, ukazał się w 1993 r. we współpracy dystrybucyjnej z Priority Records. Tytuł ponownie wywołał skandale, tym razem za sprawą okładki, na której mordowani są rodzice białego nastolatka ślepo zapatrzonego w hip-hopowe nauki. Ostry brzmieniowo krążek przyczynił się do spadku popularności Ice’a wśród rapowej publiczności; jednocześnie twórczość artysty cieszyła się z uznaniem głównie u białej młodzieży, gustującej w twardej muzyce z równie mocnym przekazem. W połowie lat 90-tych liczne koncerty Body Count utrzymywały mocną pozycję Ice’a wśród tej grupy słuchaczy.

W roku 1994 premierę miała książka „The Ice Opinion”, w której Ice przedstawił swoje podejście do takich tematów jak religia, polityka, kwestie rasy i edukacji. Wraz z drukowaną publikacją ukazała się trzypłytowa wersja muzyczna z recytowanymi kwestiami zawartymi w pozycji.

Szósty solowy krążek Ice’a, „VI: Return Of The Real”, ukazał się dopiero w 1996 roku. Zgodnie z tytułem raper wrócił do swoich gangsterskich korzeni, po raz kolejny dostarczając rymów o tematyce przestępczej. Materiał „7th Deadly Sin” z 1999 r„ jeden z pierwszych albumów dystrybuowanych przed premierą sklepową w formacie dźwięku mp3, kontynuował ścieżkę wytyczoną przez
poprzednie wydawnictwo. Album wydała nowa wytwórnia wykonawcy - Coroner Records. Kolejne produkcje sygnowane pseudonimem artysty to składanka „Ice-T Presents The Westside” (2004), zbierająca najważniejsze utwory w historii gangsta rapu, oraz zapis koncertu z Montreux (Szwajcaria), wydany w 2004 pod tytułem „Gangsta Culture”. Bogatą dyskografię Morrowa uzupełniają ścieżki dźwiękowe do filmów, w których występował, oraz liczne kompilacje, zarówno najlepszych hitów, jak i kawałków z pierwszych lat na scenie.

Od końca lat 90-tych artysta skupia się przede wszystkim na karierze filmowej, w której odnosi spore sukcesy. Na swoim koncie ma udział w ponad 30 produkcjach, w tym takich hitach, jak: „Johnny Mnemonic” (reż. Robert Longo, 1995), „Tank Girl” (reż. Rachel Talalay, 1995), „Judgment Day”
(reż. John Terlesky, 1999), „Na krawędzi” (reż. Helen Mirren, 2001) i „Lexie” (reż. Fred Williamson, 2004). Wystąpił także w kilku serialach telewizyjnych, m.in. „Players”, „New York Undercover” i bardzo popularnym w Stanach -„Law And Order: Special Victims Unit”. Prowadzi także własną firmę odzieżową IceWear.

Ice-T, mieszkający od kilku lat w Nowym Jorku, słynie z otwartości artystycznej, która przejawia się we współpracy z wieloma oryginalnymi twórcami. Na swoje pierwsze albumy zaprosił m.in. takich muzyków, jak Jello Biafra z punkowej legendy The Dead Kennedys i producencką ekipę - The Bomb Squad. W roku 2000 Ice-T nagrał album wspólnie z awangardowym raperem   Kool Keithem pod szyldem The Analog Brothers, na którym Ice wcielił się w postać alfonsa. W roku 2002, wspólnie z dwoma nowojorskimi raperami ( Smoothe Da Hustler i Trigger The Gambler), stworzył grupę SMG (Sex, Money, Guns), której dotychczasowy dorobek to wydany na DVD zapis koncertu o tytule „Repossession Live” oraz podziemny krążek „SMG Repossession”. Dystrybuowany na stronie internetowej artysty krążek „The Pimp Penal Code” to specyficzne wydawnictwo, na którym Ice-T i zaproszeni gości opowiadają w manierze spoken word, w jaki sposób najlepiej zostać wyrafinowanym alfonsem.

Tracy Morrow przeszedł do historii rapu nie tylko dlatego, że poruszył w tekstach brutalną tematykę przestępczego życia wielkich miast. Był jednym z nielicznych gangsta raperów, którzy na swoich płytach zawierali przynajmniej jeden kawałek z pozytywnym przestaniem. Pionier przestrzegał młodzież przed narkotykami („I’m Your Pusher”), sugerował pojednanie się gangów oraz propagował zdobywanie wiedzy, wkradając się symbolicznie do biblioteki w klipie do „Lethal Weapon” i zdobywając książki jako amunicję najpotężniejszej broni - umysłu. Najprawdziwszy „gracz” w historii hip-hopu wielokrotnie przemawiał do młodzieży bardziej przekonywująco od polityków i nauczycieli. 
Single
Tytuł WykonawcaData wydania UK US Wytwórnia
[US]
Komentarz
ColorsIce-T06.1988-70[7]Sire 27 902[written by Ice-T, Afrika Islam][produced by Afrika Islam, Ice-T][77[4].R&B Chart]
I'm Your PusherIce-T10.1988--Sire 27 768[written by Ice-T, Afrika Islam, Curtis Mayfield][produced by Afrika Islam][13[15].R&B Chart][sample z "Pusheman"-Curtis Mayfield]
High RollersIce-T02.198963[2]-Sire 27 574[written by Ice-T, Afrika Islam][produced by Afrika Islam][76[5].R&B Chart]
Lethal WeaponIce-T09.198998[1]-Sire 22810[written by Ice-T][produced by Afrika Islam, Ice-T]
You Played YourselfIce-T02.199098[1]-Sire W 9994 [UK][written by Tracy Lauren Marrow,Charles Andre Glenn,James Brown,Fred Wesley,Charles A. Bobbit][produced by Afrika Islam, Ice-T]
Superfly 1990Ice-T with Curtis Mayfield09.199048[3]-Capitol CL 586 [UK][written by Curtis Mayfield][produced by Curtis Mayfield]
New Jack Hustler (Nino's Theme)Ice-T04.1991-67[8]Giant/Sire 19 442[written by Tracy Lauren Marrow,Alphonso Henderson][produced by DJ Aladdin, Ice-T][49[9].R&B Chart][piosenka z filmu "New Jack City"]
I Ain't New Ta ThisIce-T05.199362[2]-Rhyme Syndicate SYNDD 1 [UK][written by Tracy Lauren Marrow,Alphonso Henderson][produced by DJ Aladdin,Slej Tha Ruffedge, Ice-T]
That's How I'm Livin'Ice-T12.199321[6]-Rhyme Syndicate SYNDD 1 [UK][written by Tracy Lauren Marrow,Alphonso Henderson][produced by DJ Aladdin,Slej Tha Ruffedge, Ice-T]
Gotta Lotta LoveIce-T04.199424[4]-Virgin SYNDD 3[UK][written by Tracy Lauren Marrow,Donald Lamont][produced by Donald D, Ice-T]
I Must StandIce-T05.199623[3]114[3]Rhyme Syndicate 53 210[written by Tracy Lauren Marrow,Santiago Sandy Sanguillen][produced by San Man, Ice-T][83[4].R&B Chart]
The LaneIce-T12.199618[5]-Virgin SYNDD 6 [UK][written by Tracy Lauren Marrow,Richard Ascencio,Steffon Lester Johns][produced by DJ Ace,Slej Tha Ruffedge, Ice-T]
The Real One2 Live Crew featuring Ice-T11.1998-103[4]Lil' Joe 899[produced by Clay D, Chris Wong Won, Mark Ross][60[10].R&B Chart]

Albumy
Tytuł WykonawcaData wydania UK US Wytwórnia
[US]
Komentarz
Rhyme PaysIce-T08.1987-93[27]Sire 25 602[gold-US][produced by Afrika Islam]
PowerIce-T10.1988-35[33]Sire 25 765[platinum-US][produced by Afrika Islam,Ice-T]
The Iceberg/Freedom of Speech... Just Watch What You Say!Ice-T10.198942[2]37[28]Sire 26 028[gold-US][produced by Afrika Islam,Ice-T]
O.G. Original GangsterIce-T06.199138[4]15[33]Sire 26 492[gold-US][silver-UK][produced by Ice-T,DJ Aladdin,Afrika Islam,Slej Tha Ruffedge,Bilal Bashir,Beatmaster V,Nat The Cat]
Home InvasionIce-T04.199315[7]14[11]Rhyme Syndicate 53 858[gold-US][gold-UK][produced by Ice-T,DJ Aladdin,Slej Tha Ruffedge,Hen-Gee,L.P.,Donald D,Trekan,Wolf]
Ice-T VI: Return of the RealIce-T06.199626[3]89[4]Rhyme Syndicate 53 933[produced by Ice-T,Hen-Gee,DJ Ace,Big Rich,Mad Rome,San Man,Slej Tha Ruffedge,Aquel,Dre MCE,A-Ski,Trails Of Flowalistics,L.P.]

wtorek, 11 grudnia 2018

Madonna

Madonna urodziła się 16 sierpnia 1958 roku w Bay City w stanie Michigan. Jak sama często podkreśla na jej przyszłe życie wpłynęła śmierć matki, gdy miała zaledwie pięć lat. W szkole Madonna należała do zespołu cheerleaderek mając obsesję na punkcie tańca. Jednak szkoła nie leżała w kręgu jej zainteresowań.


Po zaledwie roku na Uniwersytecie Michigan pod koniec lat 70-tych przeniosła się do Nowego Jorku, by zasmakować prawdziwego artystycznego życia. Nie miała pieniędzy, nie miała znajomości, lecz ogromną wolę walki i charyzmę.

Jej debiutancki album z 1983 roku zatytułowany po prostu 'Madonna' okazał się nieoczekiwanym przebojem. Lekka muzyka z kręgu synth-pop oraz specjalnie wykreowany image okazał się strzałem w dziesiątkę. 'Holiday', 'Bordeline' i 'Lucky Star' święciły triumfy na listach bestsellerów i parkietach tanecznych. To była dopiero zapowiedź...

Wydany rok później album 'Like A Virgin' potwierdził, że Madonna nie będzie gwiazdką jednego sezonu. Materiał wyprodukowany przez Nile'a Rodgersa, kompozytora i założyciela słynnej w latach 70-tych grupy Chic przyniósł klasyczne już dziś hity w postaci 'Like A Virgin' i 'Material Girl'. Album rozszedł się tylko w Stanach Zjednoczonych w ponad dziesięciomilionowym nakładzie okazując się jednym z najlepiej sprzedawanych krążków w historii USA.Madonna stała się mega gwiazdą.

Równocześnie z karierą muzyczną Madonna postanowiła spróbować swoich sił na polu filmowym. Jej debiut kinowy wypadł pomyślnie. 'Rozpaczliwie szukając Suzan', w którym zagrała praktycznie siebie okazał się sukcesem, jednak kolejne filmowe projekty przynosiły druzgocące recenzje i finansowe porażki ('Niespodzianka z Szanghaju', 'Kim jest ta dziewczyna'). Dopiero udział w musicalu 'Evita' Alana Parkera udowodnił, że Madonna potrafi zagrać.

Muzycznie wokalistka rozwijała się wybornie. Jej kolejne płyty były coraz bardziej dojrzałe zarówno muzycznie jak i tekstowo. I co najważniejsze przynosiły kolejne przeboje: 'Papa Don't Preach', 'Live To Tell', La Isla Bonita', 'Like A Prayer', 'Express Yourself', 'Cherish'. Madonna stała się ikoną lat 80-tych podsumowując tę dekadę składanką 'Immaculate Collection' w 1990 roku zawierającą dodatkowo premierowy, skandalizujący utwór 'Justify My Love' napisany przez Lenny'ego Kravitza.

W lata 90-te Madonna wkroczyła serią erotycznych skandali, których kulminacją była publikacja książki 'Sex' z rozbieranymi zdjęciami i płyta 'Erotica'. Teledysk do tytułowego nagrania utrzymany w konwencji fantazji sado-masochistycznych znalazł się albo na indeksie albo prezentowano go w późnych godzinach wieczorno-nocnych. Tak czy inaczej sama płyta z większą dawką elektroniki niż do tej pory po raz kolejny okazała się sukcesem, czego przykładem były single 'Deeper and Deeper' oraz 'Rain'. Podobnie było z następnym studyjnym albumem 'Bedtime Stories', w którego programie znalazły się 'Human Nature', 'Secret' i 'Bedtime Story'.

Prawdziwym przełomem okazała się płyta 'Ray of Light' z 1998 roku. Zarejestrowana z pomocą brytyjskiego producenta Williama Orbita przyniosła całkiem nowe oblicze gwiazdy. Elektroniczne, nowoczesne podkłady, taneczne rytmy, świetne brzmienie - w sumie rzecz na cztery nagrody Grammy - pierwsze w karierze Madonny. Wideo do tytułowej piosenki autorstwa Jonasa Ackerlunda zostało obsypane deszczem wyróżnień, a ciekawych teledysków było więcej ('Frozen', 'Drowned World/Substitute For Love', 'The Power of Good-bye', 'Nothing Really Matters').

Jeszcze bardziej progresywny okazał się kolejny album 'Music' wyprodukowany przez francuskiego twórcę Mirwais. W końcu po podsumowaniu w 2001 roku dekady lat 90-tych na 'GHV2' Madonna wkroczyła w XXI wiek. Małżeństwo z brytyjskim reżyserem Guyem Ritchim, udane macierzyństwo z dwójką dzieci i nowy image - gwiazdy zdecydowanej, która wie czego chce, ale jednocześnie bardziej ludzkiej.

W 2002 roku wykonuje główny temat do kolejnego filmu o przygodach Jamesa Bonda 'Die Another Day - Śmierć nadejdzie jutro', w którym zagrała także epizodyczną rólkę instruktorki szermierki. Rok później pojawiła się jej następna płyta 'American Life'.

W 2002 roku Madonna skupiła się na karierze aktorskiej. Występowała w sztuce Up for Grabs na londyńskim West Endzie  i wcieliła się w główną postać w filmie Rejs w nieznane w reżyserii swojego ówczesnego męża, Guya Ritchiego, który został przez krytykę odebrany wyjątkowo negatywnie i był klapą finansową . Piosenkarka pojawiła się także w roli cameo w Śmierć nadejdzie jutro z cyklu filmów o Jamesie Bondzie. Ponadto nagrała na jego potrzeby tytułowy utwór „Die Another Day”, nominowany do Złotego Globu.

W kwietniu 2003 roku artystka wydała swój dziewiąty album studyjny, American Life, wyprodukowany w całości z Mirwaisem Ahmadzaï i oceniany przez krytyków jako album koncepcyjny . Łączy on brzmienie muzyki elektronicznej i akustycznej (z elementami folku i rocka), natomiast w tekstach Madonna skupia się na krytyce idei amerykańskiego snu i współczesnego materializmu, jednocześnie chwaląc miłość i szczęśliwe życie rodzinne. Tytułowy singel „American Life” zebrał negatywne recenzje i został zobrazowany antywojennym teledyskiem, za który piosenkarka była krytykowana (zarzucano jej antyamerykańską postawę). Ostatecznie sama zdecydowała się wstrzymać emisję wideoklipu, tłumacząc się nieodpowiednim momentem jego wydania (kilka dni wcześniej wybuchła II wojna w Zatoce Perskiej, w której wzięły udział Stany Zjednoczone). Choć utwór był hitem w Europie, poniósł porażkę komercyjną w Stanach, podobnie jak pozostałe single z American Life (tym razem już na całym świecie). Krytyka Madonny, a także coraz bardziej powszechne piractwo, przyczyniły się do faktu, że album sprzedawał się najsłabiej ze wszystkich dotychczasowych w dyskografii piosenkarki (5 milionów egzemplarzy). 

W  2003 roku  podpisała kontrakt z wydawnictwem Callaway Arts & Entertainment, w ramach którego miała napisać pięć książek obrazkowych dla dzieci. Debiut pisarski piosenkarki odbył się we wrześniu wraz z premierą Angielskich różyczek, które - mimo mieszanych recenzji - zadebiutowały na szczycie listy bestsellerów „The New York Timesa” i stały się najszybciej sprzedającą się książką dla dzieci w historii. Cztery pozostałe książki obrazkowe Madonny ukazały się w latach 2003-2005, a w 2006 roku piosenkarka wydała kontynuację Angielskich różyczek. Od 2007 do 2009 roku ukazała się seria jej dwunastu książek dla dzieci, tym razem pisanych prozą. W październiku 2003 roku odbyła się premiera singla Britney Spears „Me Against the Music” z gościnnym udziałem Madonny, który odniósł sukces na światowych listach przebojów. W listopadzie Madonna wydała minialbum Remixed & Revisited, zawierający głównie remiksy piosenek z American Life.

Od maja do września 2004 roku artystka odbyła trasę koncertową Re-Invention World Tour, obejmującą Stany Zjednoczone, Kanadę i Europę. Przyniosła ona ponad 124 miliony dolarów dochodu i tylko jeden występ nie został w pełni wyprzedany. Była to najbardziej dochodowa trasa 2004 roku. W listopadzie tego samego roku Madonna została wprowadzona do UK Music Hall of Fame w pierwszym roku jej działalności. W styczniu 2005 roku zaśpiewała „Imagine” Johna Lennona podczas telethonu Tsunami Aid, a w lipcu była jedną z gwiazd londyńskiego koncertu, zorganizowanego w ramach akcji Live 8, która miała na celu wsparcie finansowe dla krajów afrykańskich. 


W listopadzie 2005 roku ukazał się dziesiąty album studyjny Madonny, Confessions on a Dance Floor, wyprodukowany głównie ze Stuartem Pricem. W przeciwieństwie do American Life, znalazła się na nim przede wszystkim muzyka taneczna, z elementami disco i EDM. Główną inspirację przy jego powstawaniu stanowiła muzyka disco z lat 70-tych i pop z lat 80-tych. - w piosenkach pojawiły się nawet sample z przebojów z tamtego okresu. Album zdobył pozytywne recenzje  i przyniósł Madonnie nagrodę Grammy w kategorii najlepszy album elektroniczny lub taneczny. Oprócz tego, odniósł duży sukces komercyjny, docierając do pierwszych miejsc sprzedaży w 40 krajach (co nie udało się wcześniej żadnemu innemu albumowi) i sprzedając się w ponad 12 milionach egzemplarzy. Pierwszy promujący go singel, „Hung Up”, zajął szczytowe pozycje notowań w 41 państwach, co także było - jak na tamte czasy - światowym rekordem; był też najczęściej graną piosenką w amerykańskich klubach w całej dekadzie 2000-2009. Drugi singel, „Sorry”, również był międzynarodowym przebojem.

W maju 2006 roku Madonna wyruszyła w trasę koncertową Confessions Tour, która trwała do września, obejmując Stany Zjednoczone, Kanadę, Europę i Japonię. Występy odbywały się zarówno w halach sportowych, jak i na stadionach, na których artystka śpiewała po raz pierwszy od kilkunastu lat. Dochód trasy przekroczył 194 miliony dolarów, dzięki czemu Madonna ustanowiła rekord spośród tras kobiet (dwa lata później sama go pobiła). Występ z piosenką „Live to Tell” doprowadził do wybuchu medialnego skandalu. Madonna, z koroną cierniową na głowie, śpiewała swój przebój sprzed 20 lat, wisząc na krzyżu. Występ był krytykowany przez organizacje religijne (nie tylko katolickie), a do ekskomuniki Madonny wzywał nawet Watykan. W trakcie trasy piosenkarka wydała swój pierwszy album koncertowy w karierze, I’m Going to Tell You a Secret, zawierający fragmenty występu z trasy Re-Invention World Tour (2004) i wydany w zestawie z filmem Sekrety Madonny na DVD.

W 2007 roku artystka zaangażowała się w akcję Live Earth, mającą na celu zwrócenie uwagi na problemy środowiska naturalnego, takie jak globalne ocieplenie. Nagrała na jej potrzeby piosenkę „Hey You”, którą - wraz z kilkoma swoimi przebojami - zaśpiewała w lipcu podczas koncertu Live Earth na Stadionie Wembley w Londynie. Wiosną 2008 roku ukazały się dwa filmy, nad którymi Madonna pracowała nie jako aktorka, lecz po drugiej stronie kamery. Pierwszy z nich to dokument Jestem, bo jesteśmy w reżyserii Nathana Rissmana (ogrodnika artystki), dotyczący chorych na AIDS sierot w Malawi, nad którym piosenkarka pracowała jako producentka, scenarzystka i narratorka. Kolejny film to jej debiut reżyserski, Mądrość i seks, do którego także napisała scenariusz (wraz z Danem Cadanem). Jestem, bo jesteśmy spotkał się z pozytywnym odbiorem krytyków, podczas gdy Mądrość i seks zebrał głównie negatywne recenzje i poniósł porażkę finansową. W marcu 2008 roku Madonna została wprowadzona do muzeum Rock and Roll Hall of Fame, honorującego artystów, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój muzyki rockowej. Nominowano ją już w pierwszym roku, gdy zaistniała taka możliwość (czyli 25 lat po debiucie fonograficznym).


W kwietniu 2008 roku Madonna wydała swój jedenasty album studyjny (i zarazem ostatni nagrany dla Warner Bros. Records), Hard Candy. Powstawał on we współpracy z duetem The Neptunes, Timbalandem i Justinem Timberlakiem, dzięki czemu dance-popowe brzmienie Madonny zostało wzbogacone elementami R&B i hip hopu. Choć album zadebiutował na pierwszych miejscach list sprzedaży w 37 krajach, zebrał mieszane recenzje i sprzedał się w ponad 4 milionach egzemplarzy, co było najsłabszym wynikiem ze wszystkich dotychczasowych płyt studyjnych piosenkarki. Pierwszy singel z Hard Candy, „4 Minutes” (z gościnnym udziałem Timberlake’a i Timbalanda), był numerem jeden w 21 państwach, zaś w Stanach Zjednoczonych dotarł do trzeciego miejsca listy Hot 100, co było najwyższym wynikiem Madonny od ośmiu lat, niepobitym przez nią do dziś. Drugi singel, „Give It 2 Me”, odniósł sukces w Europie, podczas gdy trzeci i ostatni, „Miles Away”, jako pierwszy w karierze Madonny od 1984 roku nie dotarł do pierwszej dwudziestki brytyjskiej listy UK Singles Chart.

 We wrześniu 2009 roku artystka wydała kompilację swoich największych przebojów, Celebration, wieńczącą jej ponad ćwierćwieczną współpracę z Warner Bros. Records i sprzedaną w ponad 4 milionach egzemplarzy. Oprócz starszych singli, znalazły się na niej dwa premierowe utwory: międzynarodowy hit „Celebration” i „Revolver” (z gościnnym udziałem Lila Wayne’a)].
W styczniu 2010 roku Madonna zaśpiewała „Like a Prayer” podczas telethonu Hope for Haiti Now, a w kwietniu wydała swój trzeci album koncertowy, Sticky & Sweet Tour. We wrześniu 2011 roku odbyła się premiera filmu W.E. Królewski romans, nad którym pracowała jako reżyserka, scenarzystka i producentka. Dramat zebrał negatywne recenzje i poniósł porażkę finansową. Madonna nagrała na jego potrzeby utwór „Masterpiece”, dzięki któremu otrzymała Złotego Globa za najlepszą piosenkę. W grudniu 2011 roku podpisała z wytwórnią Interscope Records (podległą Universal Music Group) kontrakt na nagranie trzech albumów, stanowiący uzupełnienie umowy z Live Nation.
W marcu 2012 roku ukazał się dwunasty album studyjny Madonny (w tym pierwszy wydany nakładem Interscope Records), MDNA. Artystka pracowała nad nim głównie z Martinem Solveigiem, Bennym Benassim i, po raz pierwszy od jedenastu lat, Williamem Orbitem. Album zebrał pozytywne recenzje  i sprzedał się w ponad 2 milionach egzemplarzy, czyli gorzej niż jakakolwiek wcześniejsza płyta studyjna w karierze Madonny. Po występie na Super Bowl pierwszy singel z MDNA, „Give Me All Your Luvin’” (z gościnnym udziałem Nicki Minaj i M.I.A.), dotarł do pierwszej dziesiątki notowania Hot 100, natomiast dwa kolejne single w ogóle nie dostały się na listę i odniosły porażkę komercyjną na całym świecie.

Od maja do grudnia 2012 roku Madonna odbyła trasę koncertową The MDNA Tour, obejmującą Bliski Wschód, Europę i obie Ameryki. Występy przyczyniły się do wybuchu licznych medialnych skandali, związanych między innymi z krytyką polityki rosyjskiej (represje wobec Pussy Riot i dyskryminacja homoseksualistów)  oraz francuskiego Frontu Narodowego (porównania do nazizmu), używaniem na scenie replik broni palnej, a także nagością. 1 sierpnia 2012 roku Madonna wystąpiła na Stadionie Narodowym w Warszawie. Podobnie jak w przypadku jej poprzedniego koncertu w Polsce, występowi towarzyszyły w kraju protesty związane z datą, tym razem pokrywającą się z rocznicą wybuchu powstania warszawskiego. Kolejny skandal medialny wybuchł po tym, jak ujawniono, iż Ministerstwo Sportu i Turystyki wydało około 6,2 milionów złotych na organizację występu (w ramach promocji wydarzeń na nowo otwartym Stadionie Narodowym), a impreza przyniosła mu blisko 4,8 milionów złotych strat. Najwyższa Izba Kontroli uznała to za niezgodne z przeznaczeniem gospodarowanie finansami publicznymi, a w dalszej perspektywie afera przyczyniła się do odwołania Joanny Muchy ze stanowiska ministra sportu i turystyki.

We wrześniu 2013 roku ukazał się album koncertowy MDNA World Tour. W tym samym miesiącu odbyła się premiera filmu krótkometrażowego secretprojectrevolution, dystrybuowanego bezpłatnie poprzez protokół BitTorrent i podejmującego tematykę wolności słowa i praw człowieka. Madonna wspólnie ze Stevenem Kleinem go wyreżyserowała, a także wyprodukowała, napisała scenariusz i w nim wystąpiła. Premiera filmu stanowiła inaugurację prowadzonej wspólnie z magazynem „Vice” akcji Art for Freedom, w której nagradzano artystów propagujących powyższe wartości.

W marcu 2015 roku ukazał się dwunasty album studyjny Madonny, Rebel Heart, nad którym piosenkarka pracowała z wieloma producentami, między innymi Diplo, Aviciim i Kanye Westem. W Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii była to pierwsza płyta studyjna Madonny od lat 90., która nie dotarła na pierwsze miejsca list sprzedaży. Mimo pozytywnych recenzji, Rebel Heart jest najsłabiej sprzedającym się albumem studyjnym w karierze artystki, z milionem kupionych egzemplarzy. Również promujące go single odniosły porażkę na listach przebojów. Przyczynił się do tego wyciek całego albumu do Internetu kilka miesięcy przed premierą, a także bojkot Madonny w stacji radiowej BBC Radio 1 z powodu ageizmu. We wrześniu 2015 roku piosenkarka wyruszyła w trasę koncertową Rebel Heart Tour, która trwała do marca 2016 roku. Objęła ona występy w Ameryce Północnej, Europie, Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej (gdzie - poza Japonią - Madonna nie śpiewała nigdy wcześniej), Nowej Zelandii oraz Australii (którą Madonna odwiedziła po raz pierwszy od 23 lat)


Single
Tytuł WykonawcaData wydania UK US Wytwórnia

[US]
Komentarz
Everybody/Part.2Madonna12.1982-107[8]Sire 29 841 [written by Madonna][produced by Mark Kamins]
Holiday/I know itMadonna10.19832[34]16[21]Sire 29 478[gold-UK][written by Curtis L. Hudson,Lisa Stevens][produced by John Benitez]
Borderline/Think of meMadonna03.19842[14]10[30]Sire 29 354[gold-US][gold-UK][written by Reggie Lucas][produced by Reggie Lucas]
Lucky star/I know itMadonna08.198414[11]4[16]Sire 29 177[written by Madonna][produced by Reggie Lucas]
Like a virgin/StayMadonna11.19843[18]1[6][19]Sire 29 210[gold-US][gold-UK][written by Billy Steinberg,Tom Kelly][produced by Nile Rodgers]
Material girl/PretenderMadonna02.19853[10]2[17]Sire 29 083[silver-UK][written by Peter Brown,Robert Rans][produced by Nile Rodgers]
Crazy for you/No more words [Berlin]Madonna03.19852[25]1[1][21]Geffen 29 051[from film "Vision quest"][gold-US][gold-UK][written by John Bettis,Jon Lind][produced by John Benitez]
Into the grooveMadonna07.19851[3][16]-Sire 8934 [UK][piosenka z filmu "Desperately seeking Susan"][gold-US][gold-UK][written by Madonna,Steve Bray][produced by Madonna,Steve Bray]
AngelMadonna04.19855[12]5[17]Sire 29 008[gold-US][written by Madonna,Steve Bray][produced by Nile Rodgers]
Dress you up/Shoo-bee-dooMadonna08.19855[13]5[16]Sire 28 919[silver-UK][written by Peggy Stanziale,Andrea LaRusso][produced by Nile Rodgers]
GamblerMadonna10.19854[14]-Geffen a 6585 [UK][silver-UK][from film "Vision quest"][written by Madonna][produced by John "Jellybean" Bentitez]
Live to tellMadonna04.19862[13]1[1][18]Sire w 8717[silver-UK][piosenka z filmu "At close range"][written by Madonna,
Patrick Leonard][produced by Madonna,Stephen Bray,Patrick Leonard]
Papa don' t preach/PretenderMadonna06.19861[3][14]1[2][18]Sire 28 660[gold-US][gold-UK][written by Madonna,Brian Elliot][produced by Madonna,Stephen Bray,Patrick Leonard]
True blue/Ain't no big dealMadonna10.19861[1][15]3[16]Sire 28 591[gold-US][silver-UK][written by Madonna,Stephen Bray][produced by Madonna,Stephen Bray,Patrick Leonard]
Open your heart/White heatMadonna12.19864[9]1[1][18]Sire 28 508[silver-UK][written by Madonna,Gardner Cole,Peter Rafelson][produced by Madonna,Stephen Bray,Patrick Leonard]
La isla bonitaMadonna03.19871[2][11]4[17]Sire 28 425[silver-UK][written by Madonna,Patrick Leonard,Bruce Gaitsch][produced by Madonna,Stephen Bray,Patrick Leonard]
Who' s that girl/White heatMadonna07.19871[1][10]1[1][16]Sire 28 341[silver-UK][piosenka z filmu "Who's that girl"][written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard]
Causing a commotion/Jimmy,JimmyMadonna09.19874[9]2[18]Sire 28 224[piosenka z filmu "Who's that girl"][written by Madonna,Stephen Bray][produced by Madonna,Stephen Bray]
Look of loveMadonna12.19879[7]-Sire w 8115 [UK][written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard][piosenka z filmu "Who's that girl"]
Like a prayer/Act of contrictionMadonna03.19891[3][26]1[3][16]Sire 27 539[platinum-US][gold-UK][written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard]
Express yourself/The look of loveMadonna06.19895[10]2[16]Sire 22 948[gold-US][silver-UK][written by Madonna,Stephen Bray][produced by Madonna,Stephen Bray]
Cherish/SupernaturalMadonna08.19893[8]2[15]Sire 22 883[silver-UK][written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard]
Oh father/Pray for spanish eyesMadonna11.198916[6][01.96]20[13]Sire 22 723 [written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard]
Dear Jessie/Till Death Do Us Part Madonna12.19895[9]-Sire w 2668 [UK][silver-UK][written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard]
Keep it togetherMadonna02.1990-8[13] Sire 19 986[gold-US][written by Madonna,Stephen Bray][produced by Madonna,Stephen Bray]
VogueMadonna04.19901[4][14]1[3][24]Sire 19 863[2x-platinum-US][gold-UK][written by Madonna,Shep Pettibone][produced by Madonna,Shep Pettibone]
Hanky panky/MoreMadonna06.19902[9]10[11]Sire 19 789[gold-US][silver-UK][written by Madonna,Patrick Leonard][produced by Madonna,Patrick Leonard]
Justify my love/Express yourself [1990 mix]Madonna11.19902[10]1[2][16]Sire 19 485 [platinum-UK][silver-UK][written by Madonna,Lenny Kravitz][produced by Lenny Kravitz]
Rescue meMadonna03.19913[10]9[8]Sire 19 490[gold-US][written by Madonna,Shep Pettibone][produced by Madonna,Shep Pettibone]
This used to be my playgroundMadonna07.19923[9]1[1][20]Sire 18 822 [gold-US][silver-UK][piosenka z filmu "A league of their own"][written by Madonna,Shep Pettibone][produced by Madonna,Shep Pettibone]
EroticaMadonna10.19923[10]3[18]Maverick/Sire 18782 [US][gold-US][sample z "Jungle boogie"-Kool & The Gang][written by Madonna,Shep Pettibone][produced by Madonna,Shep Pettibone]
Deeper and deeperMadonna12.19926[11]7[17]Maverick/Sire 18 639 [written by Madonna,Shep Pettibone,Tony Shimkin][produced by Madonna,Shep Pettibone]
Bad girl/FeverMadonna02.199310[8]36[11]Maverick/Sire 18650 [written by Madonna,Shep Pettibone][produced by Madonna,Shep Pettibone]
FeverMadonna03.19936[9]- Maverick 40793 [UK][written by John Davenport,Eddie Cooley][produced by Madonna,Shep Pettibone]
Rain/WaitingMadonna07.19937[8]14[20]Maverick/Sire 18505 [written by Madonna,Shep Pettibone][produced by Madonna,Shep Pettibone]
I' ll remember/Secret gardenMadonna04.19947[8]2[26]Maverick/Sire 18 247 [gold-US][written by Madonna,Patrick Leonard,Richard Page][produced by Madonna,Patrick Leonard]
SecretMadonna10.19945[9]3[22]Maverick/Sire 18035 [gold-US][written by Madonna,Andre Betts][produced by Madonna]
Take a bowMadonna12.199416[9]1[7][30]Maverick/Sire 18000 [gold-US][written by Madonna,Babyface][produced by Madonna,Babyface]
Bedtime story/SurvivalMadonna04.19954[9]42[7]Maverick/Sire 17924 [written by Nellee Hooper,Marius De Vries,Björk Gu?mundsdóttir][produced by Madonna,Nellee Hooper]
Human nature/SanctuaryMadonna06.19958[5]46[15] Maverick/Sire 17882 [written by Madonna,Dave Hall,Kevin McKenzie,Shawn McKenzie,Michael Deering][produced by Madonna,Dave Hall]
You' ll see/Live to tell [live]Madonna12.19955[13]6[20]Maverick/Sire 17719 [gold-US][silver-UK][written by Madonna,David Foster][produced by Madonna,David Foster]
One more chance/Madonna03.199611[13]-Maverick W 0337 [UK][written by Madonna,David Foster][produced by David Foster]
Love don' t live here anymoreMadonna04.1996-78[8]Maverick/Sire 17714 [written by Miles Gregory][produced by Nile Rodgers, David Reitzas]
You must love me/Rainbow highMadonna11.199610[14]18[20]Warner Bros 17495 [gold-US][WRITTEN BY ANDREW LLOYD WEBBER & TIM RICE][produced by Andrew Lloyd Webber,Madonna,Nigel Wright,Alan Parker,David Caddick]
Don' t cry for me ArgentinaMadonna02.19973[19]8[16] Warner Brothers 43809 [silver-UK][WRITTEN BY ANDREW LLOYD WEBBER & TIM RICE][produced by Andrew Lloyd Webber,Nigel Wright,Alan Parker,David Caddick] [piosenka z filmu "Evita"]
Another suitcase,another hallMadonna03.19977[12]- Warner Bros W0388 [UK][Producer - Andrew Lloyd Webber,Nigel Wright,Alan Parker,David Caddick][Written-By -Andrew Lloyd Webber,Tim Rice]
Frozen/Shanti/AshtangiMadonna03.19981[1][19]2[20]Maverick 17244[gold-US][gold-UK][Producer - Madonna ,Patrick Leonard,William Orbit][Written-By -Madonna , Patrick Leonard]
Ray of light/Has to beMadonna07.19982[47]5[20]Maverick 17206[gold-US][silver-UK][Producer - Madonna ,William Orbit][Written-By -Madonna,Clive Maldoon,Dave Curtiss,Christine Leach,William Orbit]
Drowned worldMadonna08.199810[21]-Maverick 44552 [UK][Producer - Madonna ,William Orbit][Written-By -Madonna,Rod McKuen,Anita Kerr,David Collins,William Orbit]
The power of good-bye/Mer girlMadonna10.19986[9]11[19]Maverick 17160 [silver-UK][Producer - Madonna ,Patrick Leonard,William Orbit][Written-By -Madonna , Rick Nowels]
Nothing really matters/To have and not Madonna05.19997[17]93[2]Maverick 17 102 [silver-UK][Producer - Madonna ,Marius De Vries,William Orbit][Written-By -Madonna , Patrick Leonard]
Beautiful strangerMadonna06.19992[43]19[19]Maverick 44699 [gold-UK][Producer - Madonna ,William Orbit][Written-By -Madonna ,William Orbit][piosenka z filmu "Austin Powers:The spy who shagged me"]
American pieMadonna02.20001[1][26]29[9]Wea International 44864 [gold-UK][Producer - Madonna , William Orbit][Written-By -Don McLean]
Music/CyberagaMadonna08.20001[1][65]1[4][24]Maverick 16826 [platinum-US][gold-UK][Producer - Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"][Written-By -Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"]
Don' t tell meMadonna12.20004[20]4[21]Maverick 16 825 [gold-US][silver-UK][Producer - Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"][Written-By -Madonna , Mirwai"s Ahmadzai",Joe Henry]
What it feels like for a girlMadonna04.20017[16]23[10]Maverick 42372 [written by Guy Sigsworth/Madonna][produced by Guy Sigsworth/Madonna/Mark Stent]
Die another dayMadonna11.20023[27]8[17]Warner 42 492 [silver-UK][Producer - Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"][Written-By -Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"]
American life/Die another dayMadonna04.20032[35]37[8]Maverick 603[Producer - Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"][Written-By -Madonna , Mirwai"s Ahmadzai"]
HollywoodMadonna07.20032[10]-Maverick 614 CD1[Producer - Madonna , Mirwai"s Ahmadzai" ]
Me against the musicBritney Spears feat Madonna11.20032[20]35[13]Jive 58 215[written by Madonna/Penelope Magnet/Terius Nash/Tab Nkhereanye/Gary O'Bryan/Britney Spears/Christopher Stewart][produced by Trixster/Penelope Magnet]
Love profusionMadonna12.200311[11]-Maverick W 634T[written by Madonna/Mirwais Ahmadzai][produced by Madonna/Mirwais Ahmadzai]
Hung upMadonna11.20051[3][68]7[20]Warner 42 845[platinum-US][platinum-UK][written by Benny Andersson/Bjorn Ulvaeus/Madonna/Stuart Price][produced by Stuart Price][sample z "Gimme!Gimme!Gimme!"-Abba]
Sorry/Let it will beMadonna03.20061[1][44]58[6]Warner 42 892[silver-UK][Producer - Madonna , Stuart Price ][Written-By -Madonna ,Stuart Price]
Get TogetherMadonna07.20067[18]-Warner Bros. W 725 [UK][Producer - Madonna , Stuart Price ][Written-By -Anders Bagge , Madonna , Peer Astrom , Stuart Price]
JumpMadonna11.20069[10]-Warner Bros. 5439-15585-2 [UK][Producer - Madonna , Stuart Price ][Written-By - Joe Henry , Madonna , Stuart Price]
Hey YouMadonna06.2007187[2]-Warner Bros. [Producer - Madonna ,Pharrell Williams][Written-By - Madonna ]
4 MinutesMadonna & Justin03.20081[4][43]3[20]Warner Bros. W 803 [UK][2x-platinum-US][platinum-UK][Producer - Danja , Justin Timberlake , Timbaland ][Written-By - J. Timberlake , Madonna , N. Hills , T. Mosley]
Beat Goes OnMadonna feat. Kanye West05.2008189[1]- Warner Bros.[written by Madonna,Pharrell Williams,Kanye West][produced by The Neptunes,Madonna]
Give It 2 Me Madonna 05.20087[28]57[1]Warner Bros. W 809 [UK][Producer - Madonna/Chad Hugo/Pharrell Williams][Written-By - Madonna , P. Williams]
Miles AwayMadonna05.200839[4]-Warner Bros. W 814 [UK][written by Madonna/Tim Mosley/Nate Hills/Justin Timberlake][produced by Madonna/Justin Timberlake/Timbaland/Danja]
CelebrationMadonna09.20093[10]71[1]Warner Bros. W 819 [UK][written by Madonna/Paul Oakenfold/Ian Green/Ciaran Gribbin][produced by Madonna/Paul Oakenfold]
It's So CoolMadonna10.2009107[1]-Warner Bros.-
RevolverMadonna featuring Lil Wayne10.2009130[2]-Warner Bros.[written by Madonna Ciccone, Dwayne Carter, Justin Franks, Carlos Centel Battey, Steven Andre Battey, Brandon Kitchen][produced by Madonna/Frank E]
Give Me All Your Luvin'Madonna Feat. Nicki Minaj & M.I.A.02.201237[8]10[6]Interscope USUG 11200184 [UK][gold-US][written by Madonna/Martin Solveig/Onika Maraj/Maya Arulpragasam/Michael Tordjman][produced by Madonna/Martin Solveig]
Girl Gone WildMadonna04.201273[2]-Interscope USUG 11200444 [UK][written by Jenson Vaughan/Madonna/Benny Benassi/Alle Benassi][produced by Madonna/Benny Benassi/Alle Benassi]
MasterpieceMadonna04.201268[4]-Interscope USUM 71200033 [UK][written by Madonna/Julie Frost/Jimmy Harry][produced by Madonna/William Orbit]
Turn Up the RadioMadonna08.2012175[1]- Interscope [UK][written by Madonna,Martin Solveig,Michael Tordjman,Jade Williams][produced by Madonna/Martin Solveig]
Living for LoveMadonna03.201526[4]-Interscope USUG 11401960 [UK][written by Madonna Ciccone ,Thomas Wesley Pentz, Maureen McDonald ,Toby Gad, Ariel Rechtshaid][produced by Madonna/ Diplo/ Ariel Rechtshaid]



Albumy
Tytuł WykonawcaData wydania UK US Wytwórnia

[US]
Komentarz
MadonnaMadonna07.19836[127]8[168]Sire 23 867[5x-platinum -US][platinum-UK][produced by Jellybean Benitez/Reggie Lucas]
Like a virginMadonna11.19841[2][156]1[3][108]Sire 25 157[diamond-US][3x-platinum-UK][produced by Nile Rodgers]
True blueMadonna06.19861[6][95]1[5][82]Sire 25 442[7x-platinum -US][7x-platinum-UK][produced by Madonna/Patrick Leonard/Stephen Bray]
Who' s that girl [OST]Madonna07.19874[25]7[28]Sire 25 611[platinum-US][platinum-UK][produced by Madonna/Patrick Leonard/Stephen Bray/Jay King/Denzil Foster/Thomas McElroy/David Agent/Mike Stock/Matt Aitken/Pete Waterman/Green Gartside/David Gamson/John Tokes]
You can danceMadonna11.19875[18]14[22]Sire 25 535[platinum][platinum-UK][produced by Jellybean/Madonna/Michael Ostin/Mike Barbiero/Nile Rodgers/Patrick Leonard/Reggie Lucas/Shep Pettibone/Stephen Bray/Steve Thompson]
Like a prayerMadonna03.19891[2][91]1[6][77]Sire 25 844[4x-platinum -US][4x-platinum -UK][produced by Madonna/Patrick Leonard/Stephen Bray]
I' m breathlessMadonna05.19902[20]2[25]Sire 26 209[2x-platinum-US][platinum-UK][produced by Bill Bottrell/Kevin Gilbert/Madonna/Patrick Leonard/Shep Pettibone]
The immaculate collectionMadonna11.19901[9][649]2[142]Sire 26 440[diamond-US][12x-platinum-UK][produced by Andre Betts/Jellybean Benitez/Lenny Kravitz/Madonna/Nile Rodgers/Patrick Leonard/Reggie Lucas/Shep Pettibone/Stephen Bray]
EroticaMadonna10.19922[47]2[53]Maverick 45 154[2x-platinum -US][2x-platinum -UK][produced by Andre Betts/Madonna/Shep Pettibone]
Bedtime storiesMadonna10.19942[39]3[48]Maverick 45 767[3x-platinum -US][platinum -UK][produced by Babyface/Dallas Austin/Dave Hall/Madonna/Nellee Hooper]
Something to rememberMadonna11.19953[81]6[34]Maverick 46 100[3x-platinum -US][3x-platinum -UK][produced by Benito Benites/David Foster/Madonna/Nellee Hooper/Nile Rodgers/Patrick Leonard/Shep Pettibone]
Evita [OST]Madonna11.19961[1][65]2[30]Warner 46 346[5x-platinum -US][2x-platinum-UK][produced by Alan Parker/Andrew Lloyd Webber/David Caddick/Nigel Wright]
Ray of lightMadonna03.19981[2][173]2[78]Maverick 46 847[4x-platinum -US][6x-platinum-UK][produced by Madonna/Marius De Vries/Patrick Leonard/William Orbit]
MusicMadonna09.20001[2][102]1[1][55]Maverick 47 598[3x-platinum-US][5x-platinum-UK][produced by Guy Sigsworth/Madonna/Mark Stent/Mirwais Ahmadzai]
GHV2Madonna11.20012[61]7[18]Maverick 48 000[platinum-US][2x-platinum-UK][produced by Madonna/Shep Pettibone/Dave Hall/Dallas Austin/Nigel Wright/Alan Parker/Andrew Lloyd Webber/David Caddick/Nellee Hooper/William Orbit/Patrick Leon]
American lifeMadonna05.20031[1][37]1[1][14]Maverick 48 439[platinum-US][platinum-UK][produced by Madonna/Mirwais Ahmadzai]
Remixed & revisitedMadonna12.2003-128[1]Maverick 48 624[produced by Madonna,Mirwais Ahmadzaï,Mark "Spike" Stent,Missy Elliott,Soul Diggaz,Dallas Austin]
Confessions on a dance floorMadonna11.20051[2][83]1[1][37]Warner Bros 49460[platinum-US][4x-platinum-UK][produced by Bloodshy & Avant/Madonna/Mirwais Ahmadzai/Stuart Price]
I'm going to tell you a secret [soundtrack]Madonna07.200618[8]33[3] Warner Bros 9362499902 [UK][produced by Stuart Price]
The Confessions Tour Madonna02.20077[13]15[5]Warner Bros 9362444892 [UK][silver-UK][produced by Stuart Price]
Hard CandyMadonna05.20081[1][29]1[1][26]Warner Bros 9362498849 [UK][gold-US][platinum-UK][produced by Justin Timberlake/Timbaland/Chad Hugo/Pharrell Williams/Danja/Madonna]
Celebration Madonna10.20091[1][94]7[17]Warner Bros. 9362499274 [UK][gold-US][2x-platinum-UK][produced by Danja/Jellybean Benitez/Justin Timberlake/Madonna/Mirwais Ahmadzai/Nile Rodgers/Patrick Leonard/Paul Oakenfold/Reggie Lucas/Shep Pettibone/Stephen Bray/Stuart Price/Timbaland/William Orbit]
Sticky & Sweet TourMadonna04.201017[6]10[4]Warner Bros 9362497284 [UK][silver-UK][produced by Madonna/The Neptunes/Timbaland/Justin Timberlake/Danja/William Orbit/Stuart Price/Shep Pettibone]
MDNAMadonna04.20121[1][19]1[1][13]Interscope 2796815 [UK][gold-US][gold-UK][produced by Madonna/Klas Ahlund/Alle Benassi/Benny Benassi/The Demolition Crew/Free School/Jimmy Harry/Michael Malih/Indiigo/William Orbit/Martin Solveig]
The Complete Studio Albums (1983–2008)Madonna04.201270[1]-Rhino 8122797404 [UK][produced by Madonna/Various]
MDNA World TourMadonna09.201355[1]90Interscope 3750705 [UK]-
Rebel HeartMadonna03.20152[12]2Interscope 4721168 [UK][silver-UK][produced by Madonna,Diplo,Ariel Rechtshaid,Avicii,DJ Dahi,Blood Diamonds,Billboard,Jason Evigan,Shelco Garcia & Teenwolf,Kanye West,Mike Dean,Charlie Heat,Toby Gad,AFSHeeN,Josh Cumbee,Salem Al Fakir,Symbolyc One,Magnus Lidehäll,Vincent Pontare,Astma & Rocwell,Carl Falk,Travis Scott]
Rebel Heart TourMadonna09.201742[1]-Eagle EDGCD 671 [UK]-
Like A VirginMadonna10.201760[1]-Warner Bros 0093624790129 [UK]-

Niro

Noureddine Bahri (ur. 1987 w Orleanie , Loiret ), lepiej znany jako Niro , to francuski raper pochodzenia marokańskiego , który dorastał w Blois . W 2013 roku podpisał kontrakt z wytwórnią AZ  po wielu latach kontraktu z wytwórnią rapową Street Lourd, utworzoną przez członków francuskiego rapowego kolektywu Mafia K'1 Fry .
Zaczął wcześniej wydając swój album  Niroshima III w 2007 roku. Niro stał się pierwszym niezależnym artystą, który  podpisał kontrakt z Street Lourd. Jego pierwszy singiel "70 kg" został wydany w 2011 roku, a następnie nagrał "Dans ton kwaah" i "Pikassos". Brał udział w nagraniach znanych raperów, takich jak Seth Gueko , Kery James i Booba . Uważany jest za jedną z wybitnych postaci francuskiego "rapu ulicznego" ( le rap de rue ). 

W 2012 roku wydał swój debiutancki album studyjny Paraplégique zawierający wiele swoich wcześniejszych przebojów. Natychmiast po wydaniu albumu był zamieszany w sprawie drobnych przestępstw, został aresztowany po pościgach policyjnych i skazany na pięć miesięcy.

Podczas pobytu w więzieniu skomponował swój drugi album Rééducation , który wydał w 2013 r.  W 2014 roku powrócił z trzecim albumem Miraculé wydanym w AZ. Poszły za tym  Si je me souviens w 2015 roku i Or Game w 2016 roku.

Single
Tytuł WykonawcaData wydania Fra Szwa Ger Dan Hol Aut Sve Ita Wytwórnia Komentarz
Paname BossLa Fouine feat. Sniper, Niro, Youssoupha, Canardo, Fababy, Sultan 702.201354[3]--------[written by Sniper,Laouni Mouhid,Canardo,Prinzly,Niro,Youssoupha,Fababy,Sultan]
Les mains salesNiro06.2013146[1]---------
VivastreetNiro05.201454[5]--------[written by Therapy,Niro,Loxon]
La mort ou tchitchiNiro feat. Kaaris06.201438[5]--------[written by Therapy,Niro,Loxon,Kaaris]
PerduNiro06.201423[1]--------[written by Wealstarr,Niro]
MilitarizéGradur feat. Niro03.201599[1]--------[written by Gradur,Lemale]
Good KatNiro05.201567[1]---------
#BaWéMonAmiNiro06.201561[2]--------[written by Niro,Hopsalaprod]
Le ciel est ma limiteNiro10.2015162[1]--------[written by Koudjo,Niro,Izo]
Merco BenzNiro06.2016183[1]--------[written by Niro,Soulaymanbeat]
Mama t'avais raisonNiro11.201653[1]--------[written by Therapy,Niro]
AraNiro12.2016194[1]--------[written by Niro,Seezy]
Printemps blancNiro feat. Ivy01.2017109[7]--------[written by Therapy,Niro,2024,Ivy]
Sors de ma têteNiro07.2017112[5]--------[written by Therapy,Niro]
La hagraYL feat. Sofiane & Niro03.2018151[1]--------[written by Niro,Sofiane,Seezy,YL]
Albums
Tytuł WykonawcaData wydania Fra Szwa UK Dan Hol Aut Sve Ita Wytwórnia Komentarz
ParaplégiqueNiro06.201253[3]---------
RééducationNiro06.201313[15]------- AZ 3740045-
MiraculéNiro06.20146[16]-------Street Lourd / AZ / Capitol 378 603 2-
Si je me souviensNiro11.201511[7]53[1]------AZ 476 112 1-
Or GameNiro06.201617[2]52[1]--------
Les autresNiro12.201638[14]80[1]------ Capitol 5727032-
OX7Niro07.201719[12]96[1]------Ambition / Capitol 577 810-7-
M8reNiro07.201713[10]-------Ambition / Capitol 578 099-3-
Mens reaNiro05.20186[7]79[1]------Capitol 675 521 5-