RZA

RZA, właśc. Robert Diggs (ur. 05.07.1969, Nowy Jork, Nowy Jork, USA). Jeden z założycieli kultowej formacji Wu-Tang Clan, uznawany przy tym obok Dr. Dre, DJ'a Premiera, Pete Rocka i Timbalanda za najbardziej wpływowego hiphopowego producenta lat 90-tych.

 

Robert Diggs przyszedł na świat w 1969 r. na Brooklynie (Nowy Jork). Część swoich młodych lat spędził w Północnej Karolinie, by po powrocie do Nowego Jorku wraz z kuzynami - Ol' Dirty Bastardem i GZA założyć trio All In Together Now. Sam przybrał pseudonim Prince Rakeem, pod którym dla wytwórni Tommy Boy nagrał EP-kę "Ooh We Love You Rakeem" (1991). Niestety - średnia jakość materiału i bardzo słaba promocja sprawiły, że przeszedł on niemal zupełnie bez echa.
W 1992 r., już jako RZA, Robert Diggs był jednym z założycieli legendarnego Wu-Tang Clanu. 

Rozpoczął się wówczas najbardziej spektakularny i okraszony wieloma sukcesami okres jego kariery. Jako producent RZA (znany też pod ksywami The Abbott, The Rzarector, Bobby Digital) wypracował niezwykle charakterystyczne, oryginalne brzmienie w oparciu o minimalistyczne sample partii pianina, fragmenty filmów kung-fu, mocne brzmienie perkusji i bardzo szorstki, brudny klimat nagrań. Można było odnieść wrażenie, że swoje beaty Diggs produkuje w małej, zakurzonej piwnicy, na zużytym, ledwo nadającym się do użytku sprzęcie, który wykorzystuje do granic możliwości.
Poza działalnością w macierzystej formacji RZA współtworzył legendarną grupę Gravediggaz, a także wyprodukował beaty na większość solowych materiałów kompanów z Wu-Tang Clanu. Swoim talentem wspomógł też m.in. Afu-Rę, AZ, Big Punishera,Cypress Hill, The Notoriousa B.I.G. czy Ras Kassa.
 

 W 1999 r. o zrealizowanie ścieżki dźwiękowej do filmu "Ghost Dog: The Way Of Samurai" poprosił RZA legendarny reżyser Jim Jarmusch. Efektem tego powstał jeden z najwspanialszych hiphopowych soundtracków w historii, który w całości ukazał producencką wyobraźnię, talent i kreatywność Roberta Diggsa. Dużo mniejszą popularnością i uznaniem krytyków cieszyły się pozostałe solowe projekty nieformalneao lidera Wu-Tang Clanu. Na wszystkich znalazły się co prawda spore przeboje, ale jako całokształt nie porywały brzmieniem. Jednym z ważniejszych wydawnictw artysty jest płyta "The World According to RZA" z 2003. Na wyprodukowanym przez siebie krążku zebrał czołówkę europejskiego hip-hopu - album gościł takich wykonawców, jak Blade ( Mark B & Blade),Diaz, IAM, Petter, Saian Supa Crew i Skinnyman.
 

Poza działalnością producencko-raperską RZA założył też własny label - Razor Sharp, dowodzi też tak naprawdę rozmachu imperium Wu-Tang Clanu, na który składają się firma ubraniowa, liczne oddziały na całym świecie i szereg innych, pomniejszych działalności.
W marcu 2003 r„ w trakcie swojej trasy koncertowej RZA odwiedził Warszawę i zagrał wspaniałą imprezę, która rozgrzała do czerwoności tysiące fanów tego niezwykłego artysty.

Single
Tytuł	Wykonawca	Data wydania	UK	US	Wytwórnia [US]	Komentarz
No Hook/[So I wanna be] Hardcore	Shaquille O'Neal feat Prince Rakeem The RZA and Method Man	02.1995	-	103[5]	Jive 42 284	[produced by RZA][66[7].R&B; Chart]
Wu-Wear: The Garment Renaissance	RZA feat. Method Man & Cappadonna	08.1996	-	60[12]	Big Beat 98 045	[written by R. Diggs][produced by RZA][40[17].R&B; Chart][piosenka z filmu High School High"]
B.O.B.B.Y./Holocaust	RZA as Bobby Digital	12.1998	-	-	Gee Street 33 543	[written by R. Diggs][produced by RZA][92[2].R&B; Chart]
The Rhumba/Show you love	RZA as Bobby Digital	10.2001	-	-	Wu-Tang 8316	[written by C. Smith, Endura, G. Grant, R. Diggs, S. Murray][produced by True Master][98[2].R&B; Chart]
We Pop	RZA feat. ODB	11.2003	106[1]	-	Sanctuary SANXD 241	[produced by Megahertz]

Albumy
Tytuł	Wykonawca	Data wydania	UK	US	Wytwórnia [US]	Komentarz
Bobby Digital in Stereo	RZA	11.1998	70[3]	16[12]	Gee Street 32 521	[gold-US][produced by RZA,Inspectah Deck,King Tech]
Digital Bullet	RZA as Bobby Digital	08.2001	166[2]	24[8]	Wu-Tang 8182	[produced by RZA,Mathematics,True MasterTony Touch]
Birth of a Prince	RZA	10.2003	-	49[4]	Wu-Records 84 652	[produced by The RZA,Bronze Nazareth,True Master,Megahertz,Barracuda,Choco]
Digi Snacks	RZA	06.2008	-	111	Wu Music Group	[produced by RZA, David Banner, King Tech, Panauh Kalayeh ]

Sonny Rollins

 

Sonny Rollins, a właściwie Theodore Walter ("Sonny" to przydomek) Rollins urodził się w 1930 roku, pod znakiem Panny - 7 września w Nowym Jorku, który w latach młodości Rollinsa stawał się stolicą jazzu. Rodzina Rollinsów zawsze (choć nie w jednym miejscu) zamieszkiwała w sercu jazzu - Harlemie. Rodzinne korzenie - Karaiby, sąsiedztwo sal gdzie grywana była muzyka - Cotton Club, Savoy Ballroom i występujący tam artyści, towarzystwo dorastających, aktywnych od wczesnych lat, przyszłych mistrzów jazzu, to czynniki kształtujące wielkiego muzyka, instrumentalistę, jazzmana.

Rollinsa trzeba zaliczyć do grupy tych, o których nieodżałowany, zmarły przedwcześnie wybitny trębacz nowego jazzu mówił - "on jest MUZYKĄ". Atmosfera domu rodzinnego i miejsca dorastania przesiąknięta była muzyką. Muzykalna też była cała rodzina - matka nucąca przy domowych czynnościach, czasem grająca i śpiewająca dzieciom piosenki w ulubionym rytmie - calypso, starsi brat i siostra, studiujący muzykę, muzykujący krewni. Odwiedzając właśnie krewnych, sześcioletni Theodor usłyszał z płyt wuja po raz pierwszy i zwrócił uwagę na saksofon - jeszcze wtedy - altowy i grającego na nim Louisa Jordana, lidera popularnego wówczas jump-bandu prezentującego, również w klubach, niezwykle żywiołową muzykę do tańca. Za drzwiami rodzinnego domu rozbrzmiewała więc muzyka klubów i sal koncertowych, mieszkali sąsiedzi, starsi i młodsi - Coleman Hawkins, Bud Powell, Jackie McLean, Kenny Drew, Art Taylor a nawet Duke Ellington - najjaśniejsze gwiazdy szybko zdobywającego popularność jazzu. Do tego wrodzone zdolności, zapewne odziedziczone po matce (ojciec był zawodowym oficerem US Navy) zadecydowały, że Rollins nie mógł wybrać inaczej - został muzykiem.
W ślad za starszym rodzeństwem ośmioletni Rollins rozpoczął muzyczną edukację od pianina, by wkrótce, bo już po roku, pobierać lekcje gry na saksofonie altowym ("Co uczyniło, że postanowiłem być muzykiem, to - saksofon. Był taki piękny i błyszczący... Zakochałem się w instrumencie."). Czternastoletni Theodor pod wpływem grającego na alcie kuzyna zdecydował się na ten instrument. Wtedy też usłyszał z płyt jednego z najwybitniejszych muzyków, przyszłego wielkiego innowatora jazzu, Charliego Parkera. Alt nie był jednak przeznaczeniem dojrzewającego Rollinsa. Wkrótce zmienił instrument - na saksofon tenorowy, swój pierwszy prezent - firmy King, i już jako szesnastolatek rozpoczął pierwsze publiczne występy w klubach na sąsiednich ulicach, w tym na najsłynniejszej jazzowej ulicy świata - 52nd Street. Ciągle jeszcze był uczniem. Przeżył też krótką przygodę z inną ze sztuk pięknych - malarstwem, jednak ostatecznie wybrał muzykę. Różnorodne zdolności i niezwykła muzykalność imponowały kolegom, grać potrafił bowiem na wszystkich instrumentach, wzbudzając podziw i respekt. Dość, że wkrótce poprowadził szkolny zespół w składzie: alcista Jackie McLean, pianista Kenny Drew i bębniarz Art Taylor - sami wielcy! Że też nie można było chodzić z nimi do szkoły! Idolem Rollinsa wówczas był Coleman Hawkins, saksofonista tenorowy mieszkający w sąsiedztwie. Jego fotografię z autografem długo przechowywał ("Hawkins wywierał na mnie największy wpływ kiedy zaczynałem grać").
Za kilkanaście lat miał stanąć obok swego mistrza na scenie festiwalu Newport Jazz Festiwal i zagrać wspólnie koncert, a później nagrać płytę, na której to Hawkins był gościem. Przyszedł koniec nauki w szkole średniej i z tego to czasu pochodzi kontrowersja na temat daty urodzin Rollinsa. By zostać członkiem związku muzyków i uzyskać prawo do zarobkowych występów, należało być pełnoletnim - stąd data urodzin 1929 rok, co w 1947 roku czyniło Rollinsa osiemnastolatkiem. Tak oto przed Rollinsem otworzyły się drzwi wielkiego świata: sztuki, sławy, nowego życia - jazzu... Niestety, nie wolnego od pułapek narkotyków i alkoholu, których nie potrafiło uniknąć wielu, nawet największych...
Występując w tym czasie, Rollins często grywał w trio - bez fortepianu, z towarzyszeniem basu i bębnów. Niezwykle wcześnie wybrał drogę doskonalenia swego mistrzostwa melodyczno-improwizatorskiego, z którego słynie i które prezentuje niezależnie od składu zespołu towarzyszącego. Prawdopodobnie w takim właśnie składzie, w jednym z klubów Bronxu, usłyszał go po raz pierwszy pewnego niedzielnego popołudnia Miles Davis, inna gwiazda wschodząca właśnie na jazzowym firmamencie. Kolejnym wielkim, którego spotkał młodziutki Rollins był uznany stylista i indywidualność - Thelonious Monk. Jazz przechodził okres wielkiego przełomu - kończyła się era tradycyjna, nadchodził modern jazz. W klubach Harlemu grywali najważniejsi innowatorzy. W styczniu 1949 roku przyszedł pierwszy angaż do sesji nagraniowej od Babsa Gonzalesa, śpiewającego lidera zespołów. W składzie obok Rollinsa grał wybitny już wówczas puzonista Jay Jay Johnson. Ten ostatni wkrótce zaproponował Rollinsowi nagrania, włączając do repertuaru dwie kompozycje tenorzysty. Kolejny angaż z Milesem Davisem i nagrania w słynnym Birdland transmitowane przez radio. Rollins zaczął obracać się wśród największych muzyków be-bopu. I, jeśli z muzycznego punktu widzenia było to niezwykle wartościowe doświadczenie, to do życia młodego człowieka wniosło wyjątkowo negatywne, niszczące skutki: papierosy, alkohol, heroina i... pierwsza kuracja odwykowa w 1950 roku ("Wszyscy wiedzieliśmy, że Bird bierze narkotyki i wydawało mi się, że nie musi to być nic złego jeśli Bird to robi. Starałem się wówczas być jak Bird, na wszelkie sposoby...").
Calypso, jump-bands, orkiestry swingowe, Louis Jordan, Coleman Hawkins, Thelonious Monk, Charlie Parker, Miles Davis... Wszystko to razem zadecydowało o mistrzostwie Rollinsa, rozwijało jego indywidualność, a w konsekwencji i niezależność. Stale doskonalił główną cechę swego twórczego talentu - sztukę improwizacji i potężne brzmienie. Choć początkowo nie oparł się muzycznym wpływom Colemana Hawkinsa i Charliego Parkera, z biegiem lat kształtował swój indywidualny styl, przejawiający się w krótkich, szarpanych motywach, pauzach, frazach granych staccato, ale też niewiarygodnie długich kadencjach pełnych zaskakujących pomysłów, osadzonych w melodii i rytmie.
Lata 50. to dla Rollinsa okres niezwykle intensywnej pracy, udokumentowany wieloma nagraniami i płytami dla wytwórni Prestige i Riverside (początkowo w zespołach Davisa, później też pod własnym nazwiskiem oraz z Theloniousem Monkiem), Contemporary i Blue Note. Z muzycznego punktu widzenia nagrania z drugiej połowy piątej dekady ubiegłego wieku są chyba najbardziej wartościowe. Początek lat 50. to rosnące uzależnienie Rollinsa od heroiny, destabilizacja życia osobistego zakończona kilkumiesięcznym, dwukrotnym pobytem w więzieniu (napad z bronią w ręku i narkotyki) i dwukrotną kuracją odwykową (Max Roach przestrzegał w owych czasach młodych muzyków: "Kiedy przyjedziesz do Nowego Jorku, trzymaj się z daleka od Charliego Parkera i Sonny'ego Rollinsa").
To jednak, co Rollins nagrał w drugiej połowie dekady, i to zarówno jako lider, jak i sideman, jest niezmiennie powszechnie wysoko oceniane. Okres ten rozpoczyna udział Rollinsa w kwintecie prowadzonym przez Maxa Rocha i wybitnego trębacza Clifforda Browna pod nazwą Clifford Brown & Max Roach Quintet. Kwintet ten powszechnie uznawany jest za jeden z najważniejszych i najbardziej znaczących zespołów w historii muzyki jazzowej. Z powodu przedwczesnej, tragicznej śmierci Browna nie pozostało niestety po kwintecie zbyt wiele nagrań. Jednak to, co pozostało, świadczy o wyjątkowym potencjale pięciu muzyków, szczególnie liderów i Sonny'ego. Z zespołem tym Rollins nagrał też swój album - "Sonny Rollins Plus 4". Współpraca z Maxem Rochem przynosi osobliwy album "Jazz In 3/4 Time", gdzie wśród "jazzowych walców" są dwa autorstwa Rollinsa - "Blues Waltz" i "Valse Hot". Ponadto z tego niezwykle bogatego w dokonania okresu wyróżnić trzeba "Saxophone Colossus" i "Tenor Madness" (z udziałem Johna Coltrane'a w jednym utworze) dla Prestige, "Brilliant Corners" (liderem był Thelonious Monk) dla Riverside, "Way Out West" dla Contemporary. Kompozycja "Blue Seven" z "Saxophone Colossus" to perełka jazzowej sztuki improwizacji, będąca przedmiotem naukowych, muzykologicznych dysertacji!
Koniec dekady to szczyt twórczych osiągnięć Rollinsa udokumentowany albumami dla Blue Note: "Newk's Time" i "Live At The Village Vanguard". Na tym ostatnim rozwinął w pełni swoją koncepcję gry w trio bez fortepianu. Muzyczną obecność w dekadzie lat 50. ubiegłego wieku kończą albumy, z których każdy jest ciekawy nawet z formalnego punktu widzenia. "Freedom Suite" dla Riverside z 1958 roku, w trio - wysoko ocenione, pierwsze muzyczne, programowe, rozbudowane dzieło Rollinsa. "Big Brass" dla Metrojazz, to Rollins z orkiestrą bez instrumentów stroikowych. W takiej, pozornie, niewygodnej sytuacji z saksofonu Rollinsa płynie strumień muzyki. Druga połowa lat 50. to ogromne powodzenie Rollinsa, niekoniecznie związane z jego nowatorstwem, a raczej z żywiołowością i temperamentem. Wydawało się, że to on będzie najbardziej wpływowym saksofonistą dekady. Ale na jazzowej scenie pojawił się John Coltrane. Rollins był coraz bardziej z siebie niezadowolony... W roku 1959 wyjechał jeszcze do Europy, po raz pierwszy, po czym zniknął ze sceny na dwa lata.
Jako postać znana i oryginalna, obdarzany był Rollins przydomkami. "Sonny" - słoneczny, to oczywiście o jego usposobieniu. Inne to "New Bird" lub "Bird of the Tenor" w nawiązaniu do Charliego "Birda" Parkera, a w uznaniu dla sztuki Rollinsa. Jeszcze inny, "Newk", to z kolei odniesienie do fizycznego podobieństwa i postury popularnego baseballisty Davida Newcombe'a. Ostatnim był "Saxophone Colossus", nadany Rollinsowi poprzez tytuł filmu, powstałego w 1986 roku. Przydomek ten to oczywiście wyraz atencji i uznania dla osobowości muzycznej tak niezwykłej miary.
Pierwszy z kilku w swym artystycznym życiu okresów publicznej nieobecności spędza Rollins poświęcając się studiowaniu muzyki, filozofii, metafizyki, oddając się ćwiczeniom fizycznym i uparcie doskonaląc grę na instrumencie. Podobno, by nie przeszkadzać sąsiadom, ćwiczył grę na moście Williamsburg Bridge ponad rzeką East River. Art Blakey, lider i promotor niezliczonej rzeszy młodych muzyków, powiedział o Rollinsie: "...nigdy nie spotkałem faceta tak zdeterminowanego ...".
Lata 60. ubiegłego wieku są dla Rollinsa łaskawe. Przodował w ankietach popularności magazynów muzycznych, cieszył się powszechnym uznaniem muzyków i krytyków, podpisał lukratywny kontrakt z firmą RCA na pięć albumów w ciągu trzech lat za 90 000 dolarów, plus 10 000 za każdy następny album. Powstają między innymi: "The Bridge", klasyczny, wielokrotnie wznawiany, "Our Man In Jazz" utrwalający free-jazzowe eksperymenty (nie przez wszystkich równie wysoko oceniany), "Sonny Meets Hawk" - muzyczne spotkanie z idolem Colemanem Hawkinsem (John Zorn powiedział o tej płycie, że Rollins "...gra najbardziej zajebiste rzeczy jakie słyszałem...") i "Now's The Time" m.in. z Thadem Jonesem i Herbiem Hancockiem.
Druga połowa dekady to nowy kontrakt - tym razem z ABC Impulse i dobre albumy "There Will Never Be Another You" dla Impulse, "East Broadway Rundown" (kolejny raz trio bez fortepianu z trąbką Freddiego Hubbarda) oraz nagrana z orkiestrą Olivera Nelsona muzyka do filmu "Alfie", wydana jako samodzielny album, oceniona bardzo wysoko. Koniec lat 60. to tryumfy Johna Coltrane'a i okres wzrastającego samoniezadowolenia Rollinsa. W 1962 roku miało miejsce pierwsze spotkanie Rollinsa z Polską. W trakcie letniej dwumiesięcznej trasy koncertowej polskich Wreckersów Andrzeja Trzaskowskiego, nasi muzycy odwiedzili klub Mc'Kies, gdzie grał Rollins z Jimem Hallem. Po koncercie Rollins dołączył do towarzystwa polskich muzyków i zaszczycił ich rozmową. Drugie spotkanie nastąpiło w 1965 roku już w Europie. W trakcie kolejnej europejskiej trasy, Rollins grał w sztokholmskim klubie "Gyllene Cyrkeln". Na pewno spotkał tam polskich muzyków - w tym samym czasie grał tam Krzysztof Komeda. Biografowie Komedy mówią o udziale polskiego pianisty w zespole towarzyszącym Rollinsowi.
Lata 60. w sztuce w ogóle, a muzyce chyba w szczególności, to lata przeobrażeń stylistycznych, okres niepokojów społecznych i twórczych. Również image Rollinsa w tym czasie ulega stałym przeobrażeniom. Patrząc na muzyka poprzez obiektyw fotografów, widzimy eleganckiego gentlemana w garniturze, bitnika w berecie i samodziałowej marynarce, elegancko ostrzyżonego. Innym razem z kozią bródką i ogoloną na zero głową, kiedy indziej atletę z typowym dla dzisiejszych punków "irokezem", by wreszcie, na przełomie lat 60. i 70. zobaczyć Rollinsa z fryzurą "afro". Do dziś znane jest też upodobanie Rollinsa do zmiennych, oryginalnych nakryć głowy: różnych beretów, kaszkietów, kapelusików, "mycek".
Następuje kolejna ucieczka Rollinsa ze sceny na kilkanaście miesięcy 1969 i 1970 roku. Wcześniej były koncerty w Japonii, po jednym z których, w 1968 roku odwiedził Indie, jako człowiek interesujący się religią i sztukami medytacji. Po powrocie dawał solowe(!) koncerty, lecz wkrótce ponownie udał się do Indii, tym razem na dłużej. Zamieszkał w klasztorze, poświęcając się religii i jodze. Komentując to wiele lat później mówił, że oczywiście nie chodzi o to, by stać na głowie i nie chodzi też o samą jogę. Najważniejsza jest sztuka koncentracji, doskonalenie umiejętności całkowitego oddania się muzyce, przekonanie o dokonaniu właściwego wyboru.
Lata 70. rozpoczął Rollins dwiema kolejnymi trasami europejskimi, nie nagrywał. Dopiero rok 1972 przyniósł, po sfinalizowaniu owocującego do dziś kontraktu z Fantasty/Milestone, nowy album o nazwie "Next Album". Słyszymy tu Rollinsa grającego również na saksofonie sopranowym. To jedna z dwu formalnych innowacji - tu i jeszcze później sopran oraz, jeden raz, lyricon - elektroniczny instrument stroikowy. Ten kolejny album zostaje bardzo dobrze przyjęty przez krytyków i publiczność. W 1973 roku, czytelnicy najpopularniejszego miesięcznika jazzowego Down Beat "wprowadzają" Rollinsa do panteonu sław, przyznając mu trzydziesty ósmy w historii tytuł "The Member of the Down Beat Hall Of Fame". Od tego czasu niezmiennie do dziś dość regularnie Rollins nagrywa kolejne albumy dla Milestone. Niezmiennie też uznawany jest za czołowego, jeśli nie najwybitniejszego saksofonistę świata.
Od wydanego w 1981 roku "No Problem" jest producentem swoich albumów, wespół z żoną Lucille, Szwedką z pochodzenia, która też pełni funkcje menadżera, opiekuna i rzecznika prasowego w jednej osobie. W środowisku opowiada się historie o trudnościach, jakie napotykają chętni do spotkań z mistrzem. Lucille skutecznie chroni męża przed nadmiarem wrażeń. Lata 80. to także początek stabilizacji składu muzyków towarzyszących mistrzowi, który rzadko zmienia obsadę swoich zespołów, koncentrując się na instrumencie. Wyjątek stanowi nabytek w postaci puzonisty Cliftona Andersona, skądinąd siostrzeńca Rollinsa.
Lata 70. to również bardzo częste pobyty muzyka w Japonii. Jest tam niezwykle popularny do dziś, grywając również z miejscowymi muzykami, np. Kikuchi, Masuo, Sadao Watanabe. Japoński oddział RCA nagrał jeden z koncertów i wydał płytę "In Japan" (na gitarze - Masuo). Japończycy słyną z oryginalnych pomysłów na muzykę, co w przypadku Rollinsa zmaterializowało się kolejnymi osobliwościami - organizacją tras koncertowych ze specjalnymi kwartetami, gdzie muzykami towarzyszącymi byli ówcześni czołowi wykonawcy bardzo popularnego elektrycznego jazzu: w 1981 roku Georgie Duke i Stanley Clarke, a w 1983 - Pat Metheny, Alphonso Johnson i Jack DeJohnette. Sympatie i popularność urosły tak znacznie, że jeden z japońskich koncernów metalurgicznych zatrudnił Rollinsa w końcu lat 80. w telewizyjnej reklamie, gdzie jakość stali przyrównano do siły brzmienia jego saksofonu. Nie bez przyczyny wybrał też Rollins Japonię na miejsce prapremierowego wykonania swego koncertu na saksofon i orkiestrę symfoniczną, w aranżacji i pod dyrekcją fińskiego muzyka jazzowego Heikki Sarmato, latem 1986 roku.
Z kolejnych dokonań Rollinsa na uwagę zasługują: nagrany na żywo w 1974 w Szwajcarii "The Cutting Edge" z Rufusem Harlemem na kobzie, również koncertowy "Don't Stop The Carnival" z 1978, z nieodżałowanym Tonym Williamsem na bębnach i Donaldem Byrdem na trąbce. Występ Rollinsa z pianistą McCoy Tynerem, basistą Ronem Carterem i dawnym partnerem z lat 50. Maxem Rochem na bębnach, w Białym Domu za prezydentury Jimmiego Cartera, dał początek wielkiemu tourneé amerykańskiemu. Na bębnach zagrał Al Foster. Większość z dwudziestu koncertów była nagrywana, w wyniku czego powstał doskonały album "Milestone Jazz Stars". Nagrany w 1979 roku "Don't Ask" jest ciekawy ze względu na współpracę Rollinsa z doskonałym, niedocenionym gitarzystą Larrym Coryellem.
W glorii sławy, popularności i uznania, w doskonałej formie przyjechał w 1980 roku do Polski, by w Sali Kongresowej dać doskonały występ. O nagranie tego koncertu, transmitowanego przez Polskie Radio i TV pytają kolekcjonerzy, miłośnicy jazzu, również spoza naszych granic. W następnym roku zagrał dla fanów rocka(!) - użyczył swego saksofonu Rolling Stonesom na płytę "Tattoo You". Dograł ścieżkę do gotowego materiału.
Poszukując nowych możliwości melodycznych i brzmieniowych, zaangażował Rollins dwóch gitarzystów i nagrał w 1982 roku doskonały album "Reel Life". Niezwykłym w dorobku Rollinsa jest także nagrany w 1985 roku, koncertowy - "Solo Album". Czysto solowe próby podejmował Rollins już w latach 50., ta jednak płyta jest wypełniona całkowicie nieprzerwanym solowym popisem mistrza. Zadziwia bogactwem pomysłów melodycznych, brzmieniowych i rytmicznych. Została jednakowo najwyżej oceniona przez uznanych krytyków zarówno amerykańskich i japońskich periodyków.
Kolejne albumy Rollinsa to muzyczna historia: "Nie wiem. Być może jazz stanie się w przyszłości rodzajem muzyki kameralnej. ... Jazz jest muzyką rodzącą się w głowie, ale też i w sercu. Wszystko co robię, to jedynie starania, by podtrzymywać przy życiu korzenie jazzu i dbać o ich zdrowie. Jeśli będziemy to robili, jazz może czuć się bezpiecznie. ... Nie starajmy się czynić jazzu zbytnio zapisanym, czy nawet zbyt akceptowanym, ponieważ to go zabija". Nagrywał więc standardy (jak na "Falling In Love With Jazz" z 1989 roku, "Old Flames" z 1993 roku), dużo swoich kompozycji, często w ulubionym rytmie calypso - utwory wręcz taneczne: "Island Lady", "G-Man", "Don't Stop The Carnival", "The Duke Of Iron". Grał piękne, liryczne, uduchowione ballady (jak na "Sonny Rollins + 3" z 1995 roku), zawsze niezmiennie pełne energii i pomysłów w niekończących się partiach solowych. Fenomen Rollinsa skłonił Roberta Mugge'a do wyprodukowania filmu "Saxophone Colossus", którego osią jest koncert na otwartej scenie nowojorskich w jednym z nowojorskich parków oraz wywiad z Rollinsem i jego żoną. Rollins gra tu z nieprawdopodobną siłą i pasją swoje ulubione taneczne tematy wraz z "Don't Stop The Carnival". Grając, chodzi po kamiennej scenie, z której w pewnym momencie zeskakuje i ... co widzimy? Kamera opuszcza obiektyw na ... leżącego na ziemi, na plecach, i nieprzerywanie grającego Rollinsa! (Tytuł jednej z recenzji to "Stones and bones" - kamienie i kości.) Sfilmowany i nagrany koncert stał się też treścią albumu "G-man".
Lata 90. to okres "sumowania" przez wytwórnie płytowe współpracujące z Rollinsem jego dorobku muzycznego. Pierwsza była Fantasty/Prestige z siedmiodyskowym "The Complete Prestige Recordings", wydanym w 1991 roku, ze staranną broszurą. Niektóre z nagrań wznowiono po czterdziestu latach po raz pierwszy, choć, by sprawiedliwości stało się zadość, należy napisać o włoskim poczwórnym boksie analogowym "The Prestige Years" - łącznie szesnaście longplayów Prestige/Fonit Cetra z 1982 roku. W 1996 r. francuski oddział RCA wydał siedmiodyskowy box "The Complete Sonny Rollins RCA Victor Recordings" (1962-64). Jednak zdecydowanie bardziej oryginalne, staranniej wydane i kompletne były amerykańska i japońska edycje "The Complete SR RCA Victor Recordings", sześciodyskowe, z 1997 roku, w formie książeczki, z bogatymi notami i fotografiami. Nie popisała się Blue Note ze swym pięciodyskowym boksem "Complete Blue Note Recordings".
Faktycznie było to pięć oryginalnych albumów na CD, zebranych do jednego pudełka, niezbyt starannie zresztą wyprodukowanego. (Nie jest to zatem na pewno "complete recordings"!) Rok 1996 to dwudziestopięciolecie kontraktu Rollinsa z Fantasty/Milestone. Wytwórnia uczciła jubileusz interesującym dwudyskowym boxem z broszurą "Silver City", będącym autorskim wyborem Rollinsa z jego dorobku pod znakiem tej wytwórni. Wreszcie, w roku 2000, ukazał się pięciodyskowy box "The Freelance Years, The Complete Riverside & Contemporary Recordings". Nie wydano jeszcze kompletu na Impulse, co dziwi, bo bodaj jako pierwsze zaczęły się ukazywać, tak modne obecnie, reedycje właśnie albumów tej wytwórni.
O tym, jakim człowiekiem jest Rollins teraz, mówi Bobby Broom (członek zespołów Rollinsa w latach 80.: "Nie do przecenienia w moim rozwoju jako muzyka jazzowego, były te cztery czy pięć lat spędzonych w towarzystwie Rollinsa, w podróżach po świecie. Sonny Rollins uczył, dając przykład jak wieść jazowe życie z godnością, szczerością, wrażliwością, siłą, poczuciem dyscypliny, humoru i akceptacji. Od niego rozpocząłem lekcje życia przez muzykę.". O tym z kolei, jak pracuje się z Rollinsem, mówi jego siostrzeniec: "Praca z Sonnym nie daje się przełożyć na słowa, jest tak metafizycznym doświadczeniem. Sonny ma tak spontaniczne podejście do muzyki, że jest dla nas, współpracujących z nim, wyzwaniem. Na przykład, w trakcie sesji do "Dancing In The Dark" Sonny wybrał materiał i zaprosił mnie na próbę. Pracowaliśmy nad kawałkiem coś koło godziny, szukając harmonii i aranżując, by brzmiało jak najlepiej. Pamiętam, opuszczałem tę próbę muzyczną lekcję podekscytowany, w przekonaniu, że zabrzmi w nagraniu wspaniale! Gdy zjawiliśmy się w studio, Sonny podał tytuł i pierwsze co zrobił, to zmienił tonację (taśma już poszła). Potem zupełnie zmienił wypracowaną wcześniej aranżację. Sonny naprawdę uczył mnie tego dnia muzyki, jak zresztą każdego dnia z nim. Moim zdaniem jest wyjątkowy, nieporównywalny".

 

Tytuł	Wykonawca	Data wydania	UK	US	Wytwórnia [US]	Komentarz
Alfie	Sonny Rollins	10.1966	-	17.R&B; Chart	Impulse! A-9111	-
Next Album	Sonny Rollins	.1972	-	30.Jazz Album	Milestone M 9051	-
Horn Culture	Sonny Rollins	11.1973	-	30.Jazz Album	Milestone MSP 9042	-
The Cutting Edge	Sonny Rollins	.1974	-	33.Jazz Album	Milestone M 9059	-
Don't Stop the Carnival	Sonny Rollins	.1978	-	26.Jazz Album	Milestone M-55005	-
Easy Living	Sonny Rollins	.1977	-	13.Jazz Album	Milestone MSP 9080	-
Taking Care of Business	Sonny Rollins	.1978	-	44.Jazz Album	Prestige P-24082	-
Don't Ask	Sonny Rollins	05.1979	-	8.Jazz Album	Milestone M-9090	-
In concert	Sonny Rollins	.1979	-	12.Jazz Album	-	-
Milestone Jazzstars In Concert	Milestone Jazzstars	01.1979	-	122[8]	Milestone 55 006	-
Love at First Sight	Sonny Rollins	.1980	-	21.Jazz Album	Milestone M-9098	-
Vintage Sessions	Sonny Rollins	.1981	-	43.Jazz Album	Prestige P-24096	-
No Problem	Sonny Rollins	12.1981	-	23.Jazz Album	Milestone M 9108	-
Reel Life	Sonny Rollins	.1982	-	37.Jazz Album	Milestone M 9108	-
Dancing in the Dark	Sonny Rollins	.1988	-	11.Jazz Album	Milestone M-9155	-
Falling in Love With Jazz	Sonny Rollins	.1990	-	6.Jazz Album	Milestone M 9179	-
Here's to the People	Sonny Rollins	11.1991	-	16.Jazz Album	Milestone MCD-9194-2	-
Global Warming	Sonny Rollins	.1998	-	25.Jazz Album	Milestone MCD-9280-2	-
Ken Burns Jazz: The Story of America's Music	Various Artists	11.2000	-	24.Jazz Album	Legacy C5K 61432	-
Without a Song: The 9/11 Concert	Sonny Rollins	08.2005	-	5.Jazz Album	Milestone MCD-9342-2	-
Sonny, Please	Sonny Rollins	11.2006	-	7.Jazz Album	Doxy 0602517086203	-
Road Shows: Vol. 1	Sonny Rollins	10.2008	-	3.Jazz Album	-	-

 

Steve Race

 

Stephen Russell „Steve” Race-(ur. 1 kwietnia 1921r - zm. 22 czerwca 2009r) był brytyjskim kompozytorem, pianistą, prezenterem radiowym i telewizyjnym.  Urodzony w Lincoln, Lincolnshire, syn prawnika, Race uczył się gry na pianinie od piątego roku życia. Kształcił się (1932–37) w Lincoln School, gdzie założył swoją pierwszą grupę jazzową, w skład której wchodził młody Neville Marriner, później ważna postać w świecie muzyki klasycznej. W wieku szesnastu lat uczęszczał do Królewskiej Akademii Muzycznej, studiując kompozycję pod kierunkiem Harry'ego Farjeona i Williama Alwyna. 

Po opuszczeniu akademii Race (zachęcony przez krytyka muzyki klasycznej z News Chronicle, Scotta Goddarda)  pisał okazjonalne recenzje zespołów tanecznych dla Melody Maker, a w 1939 roku dołączył do zespołu tanecznego Harry Leader jako pianista, zastępując Norrie Paramora.  Race dołączył do Royal Air Force w 1941 roku i utworzył kwintet jazzowo-taneczny. Po II wojnie światowej rozpoczął długą i owocną karierę w BBC, gdzie jego błyskotliwy dowcip, muzykalność i szeroka wiedza muzyczna sprawiły, że był bardzo poszukiwany jako akompaniator muzyczny do gier panelowych i programów magazynowych, takich jak Whirligig i Many a Slip .

 W tym samym czasie grał w zespołach Lwa Stone i Cyrila Stapletona oraz aranżował materiał dla Teda Heatha. W 1949 roku Steve Race Bop Group nagrał jedne z pierwszych brytyjskich płyt bebopowych dla wytwórni Paxton. Wśród nich znalazły się cztery strony z Leonem Calvertem, Johnnym Dankworthem, Peterem Chilverem, Normanem Burnsem (perkusja), Jackiem Fultonem (bas) i Race na fortepianie, a także cztery inne (z dodatkiem saksofonisty Freddy'ego Gardnera) jako Bosworth Modern Jazz Group dla wytwórni Bosworth.Opracował także aranżowanie rolek fortepianowych dla   firmy Artona. Od lat 50. do 80-tych prezentował liczne programy muzyczne w radiu i telewizji. Dodatkowo, w 1955 roku został mianowany pierwszym doradcą ds. muzyki lekkiej w niezależnej firmie telewizyjnej Associated-Rediffusion. 

Jest prawdopodobnie najbardziej znany jako przewodniczący długoletniej, beztroskiej panelowej gry radiowej i telewizyjnej My Music, która trwała od 1967 do 1994 roku. Przedstawił i napisał większość pytań do wszystkich 520 wyemitowanych odcinków. W latach 60-tych prezentował także Jazz For Moderns w radiu i Jazz 625 w telewizji dla BBC. Z dala od muzyki, przez dwa lata od 1970 roku Race współprowadził (z Williamem Hardcastle) magazyn informacyjny BBC Radio 4 „drive-time” PM. Race uknuł termin Denham Concerto dla krótkich romantycznych utworów filmowych inspirowanych sukcesem Koncertu Warszawskiego Richarda Addinsella, takich jak Cornish Rhapsody Huberta Batha, Legenda o szklanej górze Nino Roty i Sen Olwena Charlesa Williamsa, po Denham Film Studios, gdzie wiele z nich zostało wykonanych.

 Jako kompozytor wyprodukował szereg utworów w idiomach jazzowych, klasycznych i popularnych. Bebopowy utwór jazzowy Blue Acara (nazwany tak na cześć jednej z wielu tropikalnych ryb, które zebrał wraz z żoną)  został zaaranżowany na zespół jazzowy lub na pełną orkiestrę i nagrany przez Harry'ego Parry.  Jest prawdopodobne, że kompozytorem lekkich melodii tanecznych latynoamerykańskich znanych jako „Esteban Cera” był Race ukrywający się pod pseudonimem. Faraway Music, temat do ITV Play of the Week w 1961, został wydany jako singiel przez Steve'a Race'a i jego Orkiestrę.Potem pojawiły się inne, w tym jedna z jego bardziej znanych kompozycji, krótki instrumentalny utwór Nicola (nazwany na cześć jego córki), który zdobył nagrodę Ivor Novello w 1962 roku.  Strona „b” singla z 1962 roku zawierała inny instrumentalny, Ring Ding. Kolejny singiel Pied Piper (The Beeje) osiągnął 29. miejsce w UK Singles Chart w marcu 1963. W połowie lat 70-tych ten utwór był grany, gdy Queen's Park Rangers wybiegali na boisko na początku każdego meczu u siebie na Loftus Road. Steve Race był posiadaczem karnetu sezonowego i zagorzałym fanem klubu. Ale jego najbardziej znaną i, według jego autobiografii, najbardziej dochodową kompozycją jest muzyka do dżingla mrożonego groszku Birds Eye. Napisał także muzykę do brytyjskiego filmu kryminalnego "Crosstrap" z 1962 rokuoraz muzykę do Trzech dróg do Rzymu (1963),Pod prąd (1965) i Krainy trzech rzek (1966). ).

Single
Tytuł	Wykonawca	Data wydania	UK	US	Wytwórnia [UK]	Komentarz
The Pied Piper (The Beeje)/Here And Now (Bossa Nova)	Steve Race	03.1963	29[9]	-	Parlophone R 4981	[written by Steve Race]

Kelly Price

 Kelly Cherelle Price (ur. 4 kwietnia 1973r) to amerykańska piosenkarka R&B i gospel. Karierę wokalną rozpoczęła w 1992 roku.

 Niezwykle ceniona i lubiana w Stanach Zjednoczonych wokalistka r&b. Jak dotąd sprzedała ponad pięć milionów płyt. Urodzona w Nowym Jorku artystka przez pierwsze lata swojej kariery była cenioną chórzystką. Z jej usług korzystały takie gwiazdy, jak   Mariah Carey, 112, Jay-Z, The Notorious B.I.G.,   Diddy (jako Puff Daddy) czy   SWV. W kontekście popularności, jaką stopniowo zyskiwała Price, najszybszą reakcją wykazali się włodarze labelu island records, proponując jej podpisanie
solowej umowy, którą artystka parafowała w 1997 r .

Na jej mocy w czerwcu 1998 r. do sklepów trafił autorski debiut wokalistki - Soul of a Woman. W nagraniu płyty wspomogli Kelly tak uznani twórcy, jak  R. Kelly, J-Dub, Stevie J., Herb Middletce (producenci), a w jednym z nagrań gościnnie pojawił się sam Ronald Isley z  The Isley Brothers. Album został bardzo przyzwoicie oceniony przez dziennikarzy. Doceniono świetny głos Price i bardzo szczere, osobiste teksty, dalekie od stosu banałów serwowanych wówczas często przez topowych twórców sceny r&b. Materiał wylansował dwa duże hity - „Friend of Mine” i „Secret Love”, sprzedając się w nakładzie ponad dwóch milionów trzystu tysięcy sztuk. Za płytę Soul of a Woman Kelly otrzymał prestiżową nagrodę soul train.
 

W 1999 r. Price wraz z grupą Dru Hill przeniosła się z wytwórni island do podległego def jam records sublabelu def soul i tam też artystka wydała swoje trzy kolejne solowe albumy. Pierwszym z nich był  Minor Mirror z 27 czerwca 2003 r. Podobnie jak w przypadku debiutu materiał Kelly został wysoko oceniony i dotarł do 5. miejsca na liście billboardu z łączną sprzedażą ok. 1,3 miliona sztuk. W jeszcze większym stopniu niż na Soul of a Woman Price skupiła się też na produkcji i współprodukcji nagrań z płyty, mając do pomocy takich tuzów, jak R. Kelly,   Warryn Campbell czy   Teddy Riley, który podjął się zremiksowania utworu „Love Sets You Free”.

 Jeden z singli pochodzący z Minor Minor - „As We Lay” (cover pochodzący z 1986 r. piosenki Shirley Murdock) - został nominowany do nagrody Grammy.
W listopadzie 2001 r. Price wydała świąteczny album One Family: A Christmas Album, który mimo okolicznościowego charakteru - sprzedał się w blisko półmilionowym nakładzie. Ostatnią klasyczną płytą nagraną przez Kelly dla def soul był wydany w kwietniu 2003 r. krążek Priceless. Płytę promowało nagranie „Take It to the Head” z Keithem Murrayem. Przy pracy nad wydawnictwem artystkę wsparło wielu bardzo uznanych muzyków, min. En: Clapton, Faith Evans, Raphael Saadiq   Mike City,   Jimmy Jam & Terry Lewis i Warren Campbell. Ich wkład nie poszedł na marne, ponieważ Priceless zyskało świetne recenzje i znalazło blisko milion nabywców. 

Single
Tytuł	Wykonawca	Data wydania	UK	US	Wytwórnia [US]	Komentarz
Friend of Mine	Kelly Price featuring R. Kelly and Ronald Isley	07.1998	25[3]	12[20]	Island 572330	[gold-US][written by Anthony Dent, Steve Jordan, Kelly Price, Jeffrey Walker, R. Kelly][produced by Dent, Stevie J. & J-Dub, R. Kelly][sample z "Summer breeze"-Seals & Crofts][1[5][29].R&B Chart]
Heartbreak Hotel	Whitney Houston featuring Faith Evans & Kelly Price	12.1998	25[9]	2[28]	Arista 13 619	[platinum-US][written by Carsten Schack, Kenneth Karlin, Tamara Savage][produced by Soulshock & Karlin][1[7][26].R&B Chart]
Secret Love	Kelly Price	01.1999	26[2]	112[8]	Island 572611	[written by Courtney Sills, Kelly Price, Marvin Scandrick, Michael Keith, Quinnes Parker, Daron Jones][produced by Daron Jones][34[12].R&B Chart]
I Really Like It	Harlem World Feat. Mase & Kelly Price	03.1999	-	-	So So Def 79 089	[written by E. Debarge, E. Jordan, L. Johnson, M. Betha, P. Jones, S. Betha, W. Debarge][produced by Ma$e][61[7].R&B Chart]
It's Gonna Rain	Kelly Price	05.1999	-	-	Island	[written by R. Kelly][produced by R. Kelly][piosenka z filmu "Life"][51[20].R&B Chart]
Love Sets You Free	Kelly Price feat. Case, Dru Hill, Kandice Love, LovHer, Montell Jordan, Playa	05.2000	-	91[4]	Island 572611	[written by Chucky Thompson, Denise Rich, Kelly Price, Phillip Aaron][produced by Chucky Thompson, Teddy Riley][piosenka z filmu "The Hurricane"][24[17].R&B Chart]
As We Lay	Kelly Price	07.2000	-	64[8]	Def Soul	[written by Billy Beck & Larry Troutman][12[20].R&B Chart]
You Should've Told Me	Kelly Price	09.2000	-	64[20]	Def Soul 562864	[written by J. Moss, P. Allen][produced by PAJAM Productions][16[28].R&B Chart]
You and Me	LL Cool J featuring Kelly Price	10.2000	-	-	Def Jam 572665	[written by James Todd Smith][produced by DJ Scratch, LL Cool J][59[6].R&B Chart]
In Love at Christmas	Kelly Price featuring Mary Mary	01.2002	-	-	Def Soul	[written by Kelly Price][71[1].R&B Chart]
He Proposed	Kelly Price	03.2003	-	-	Def Soul	[written by Bob Arrington][produced by Bob Arrington, Curtis Smith, Dave Cintron][58[19].R&B Chart]
God's Gift	Jeff Majors featuring Kelly Price	03.2006	-	-	Music One	[51[20].R&B Chart]
Tired	Kelly Price	08.2010	-	-	My Block	[written by Kelly Price & Shep Crawford][82[9].R&B Chart]
Not My Daddy	Kelly Price with Stokley and Mint Condition	01.2011	-	122[1]	Island 572611	[written by Kelly Price][22[35].R&B Chart]
Himaholic	Kelly Price	07.2011	-	-	Island 572611	[written by Kelly Price & Danny Nixon][69[11].R&B Chart]

Albumy
Tytuł	Wykonawca	Data wydania	UK	US	Wytwórnia [US]	Komentarz
Soul of a Woman	Kelly Price	08.1998	-	15[35]	Island 524516	[platinum-US][produced by Hiriam Hicks,Ronald Isley,Carlos & Dada,J-Dub,Jermaine Dupri,Stevie J.,Daron Jones,R. Kelly,Herb Middleton,Kelly Price,Shawn Smith,Al West]
Mirror Mirror	Kelly Price	07.2000	-	5[30]	Def Souln 542472	[platinum-US][produced by Kelly Price,Kevin Liles,Jeffery Rolle,Jaha Johnson,Warryn Campbell,Shep Crawford,R. Kelly,PAJAM,Peter Mokran,Teddy Riley,Benny Tillman,Chucky Thompson,Carlos Thornton]
One Family: A Christmas Album	Kelly Price	12.2001	-	176[2]	Def Soul 586222	-
Priceless	Kelly Price	05.2003	-	10[12]	Def Soul 586777	[produced by Bob Arrington, Warryn Campbell, Dave Cintron, Mike City, Co-P, Stevie J., Jake and the Phatman, Kelly Price, Raphael Saadiq ,Curtis Smith, James Wright]
This Is Who I Am	Kelly Price	11.2006	-	54[4]	Ecclecti Sounds Entertainment 88167	-
Kelly	Kelly Price	05.2011	-	36[6]	My Block 32101	[produced by Shep Crawford,Warryn Campbell,Stokley Williams,Lawrence Waddell,Jazz Nixon]
Sing Pray Love, Vol. 1: Sing	Kelly Price	06.2014	-	64[1]	eOne 9406	[produced by Anthony "Shep" Crawford,Kelly Price, Phillip "P3" Scott III]